Επιχειρήσεις

Διημερίδα ΟΒΙ, ΕΑΒΙ και ΤΕΕ: Ο μηχανικός σε ρόλο εφευρέτη και συμβούλου ευρεσιτεχνίας

1η ημέρα εργασιών 9.12.2022

Στο πλαίσιο της συζήτησης της πρώτης ημέρας, αναπτύχθηκαν από τους ομιλητές οι τρόποι και τα μέσα με τα οποία η καινοτομία μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία στην ελληνική οικονομία, με τους σχετικούς δείκτες να προκαλούν αισιοδοξία. Παράλληλα, επισημάνθηκε η ανάγκη να υπάρξει συντονισμός δράσεων και αντίστοιχες νομοθετικές πρωτοβουλίες προς αυτήν την κατεύθυνση. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην κοινότητα των μηχανικών της Θεσσαλονίκης και της Βόρειας Ελλάδας, που αναδεικνύεται σε κόμβο καινοτομίας.

Καλωσορίζοντας τους συμμετέχοντες ο κ. Παναγιώτης Κανελλόπουλος, γενικός διευθυντής του Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (OBI) επεσήμανε μεταξύ άλλων, αναφερόμενος σε ανακοίνωση του ΟΒΙ για την επίτευξη ρεκόρ, ότι: «Από τότε που τηρούνται αρχεία για πρώτη φορά ξεπεράστηκε ο αριθμός των 1.000 αιτήσεων για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και έχουμε μπροστά μας όλο τον Δεκέμβριο. Μιλάμε για ένα ορόσημο που δείχνει ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον για την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και από τις επιχειρήσεις, τους ιδιώτες, αλλά και από τα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα». Ο ίδιος έκανε λόγο για εθνικό ρεκόρ σημειώνοντας παράλληλα τη σημασία της διοργάνωσης αυτής της διημερίδας.

Ο διευθυντής του γραφείου του υφυπουργού Εσωτερικών, αρμόδιου για θέματα Μακεδονίας-Θράκη, κ. Θεοφύλακτος Παπαδόπουλος, μεταφέροντας τον λόγο του υπουργού τόνισε ότι η κυβέρνηση έχει αναδείξει την έρευνα και την καινοτομία, σε κινητήριο μοχλό ανάπτυξης της Βόρειας Ελλάδας. «Η χώρα μας τα τελευταία χρόνια έκανε άλματα, άλλαξε και συνεχίζει να αλλάζει, παρά τις εξωγενείς προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Περάσαμε μία δύσκολη διετία εξαιτίας της πανδημίας που καθήλωσε την οικονομία. O ενεργειακός πόλεμος προκαλεί έξαρση του πληθωρισμού σε όλη την Ευρωζώνη, καθώς ξεπέρασε το 10%. Η ύφεση συρρίκνωσε τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ στο 2%.

Παρόλα αυτά η χώρα μας επιδεικνύει ισχυρές αντοχές, όπου η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα κλείσει πάνω από το 5%, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η χώρα μας κατέκτησε παγκόσμια πρωτιά στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και αναδείχθηκε πρωταθλήτρια στην Ευρώπη στην προσέλκυση επενδύσεων. Σπάει ρεκόρ δεκαετιών στην αύξηση των εξαγωγών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις απέδειξαν ότι δεν στάθηκαν μοιρολατρικά στις συνέπειες της κρίσης, αλλά αξιοποίησαν δημιουργικά τις ευκαιρίες. Χάρη στις μεταρρυθμίσεις που έγιναν και στις μειώσεις φόρων και εισφορών, τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος και το ψηφιακό άλμα που συντελείται η κυβέρνηση δυναμώνει την εξωστρέφεια της οικονομίας και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Με τις πρωτοβουλίες του πρωθυπουργού, έχουμε στη διάθεσή μας για τα επόμενα χρόνια κοινοτικούς πόρους που ξεπερνούν τα 70 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας».

Diimerida-OBI_EABI_TEE.jpg?mtime=20221212180519#asset:388347

Σημείωσε ότι, με τις επενδύσεις που έχουν γίνει, η Θεσσαλονίκη (Pfizer, Delloite, Cisco, κτλ) καθίσταται στον μεγαλύτερο κόμβο καινοτομίας στη περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης. «Χωρίς τις καινοτόμες επιχειρήσεις, τους επιστήμονες ελεύθερους επαγγελματίες και τα κεφάλαια που θέλουν να ρισκάρουν και να δρέψουν αργότερα τους καρπούς τις επιτυχίας δεν παράγεται νέος πλούτος», τόνισε προσθέτοντας ότι «και η Ελλάδα πλέον πείθει και Έλληνες και ξένους ότι αξίζει να δουλέψουν και να επενδύσουν εδώ. Σε αυτήν τη προσπάθεια ξεχωριστό ρόλο παίζουν οι μηχανικοί, ειδικά στον τομέα της καινοτομίας» και αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις θεσμικές αλλαγές που προωθούνται από την κυβέρνηση, σε συνεργασία με το TEE, και στην ενίσχυση και στήριξη του ΟΒΙ από την κυβέρνηση.

Ο κ. Γεώργιος Στασινός, πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), υπογράμμισε ότι ο μηχανικός εκ φύσεως έχει τη δυνατότητα να είναι και εφευρέτης και σύμβουλος σε θέματα βιομηχανικής ευρεσιτεχνίας. Τόνισε ωστόσο ότι: «Είμαστε πολύ πίσω ως χώρα γιατί στη πραγματικότητα τον εφευρέτη δεν τον βοηθάμε να εξελίξει την ιδέα του, αλλά ούτε και στη διαδικασία της δημιουργίας ενός προϊόντος μέχρι τέλους, δημιουργώντας υπεραξίες».

Πρόσθεσε ότι οι προσπάθειες ενίσχυσης της καινοτομίας έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά είναι αποσπασματικές και πως πρέπει να γίνουν και στη χώρα μας οργανωμένα βήματα με σχέδιο, καθώς «μεγάλο μέρος του AEΠ ανεπτυγμένων χωρών στηρίζεται σε startups». Υπογράμμισε ότι πρέπει «να δούμε από την αρχή μέχρι το τέλος τα κίνητρα και τη βοήθεια που χρειάζεται ένας εφευρέτης ώστε να συμβάλει στην ανάπτυξη της οικονομίας. Πρέπει λοιπόν να δημιουργηθεί ένας οδικός χάρτης που θα καθορίσει το τι θα πρέπει να αλλάξει στη νομοθεσία, αλλά και στα κίνητρα που θα πρέπει να δοθούν ώστε στο τέλος να έχουμε ένα αποτέλεσμα και σε έναν χρόνο να έχουμε καταλήξει στα δέκα πράγματα, θεσμικά, που θα πρέπει να γίνουν».

Από την πλευρά του ο κ. Γιώργος Τσακούμης, πρόεδρος του Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ/ΤΚΜ), ανέδειξε το γεγονός ότι «πλημμυριζόμαστε από χρηματοδοτήσεις σε ερευνητικά και ευρωπαϊκά προγράμματα με στόχο να υπάρξουν καινοτόμα προϊόντα. Όλοι μας προσπαθούμε να φτιάξουμε κάτι διαφορετικό.

Η ουσία όμως είναι να υπάρξει οργάνωση. Ο επιστημονικός κόσμος προσπαθεί να βελτιώνεται διαρκώς και να βρίσκει καινούριες λύσεις, είναι σημαντικό όμως να υπάρξει συντονισμός ώστε να καταλήξουμε σε αποτελέσματα που θα προστατεύουν αυτές τις προσπάθειες». Και ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ έθεσε ως στόχο σε έξι μήνες με έναν χρόνο να έχουν σημειωθεί βήματα προόδου.

Ο κ. Αναστάσιος Θωμόπουλος, εκτελεστικός διευθυντής της Ελληνικής Ακαδημίας Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΕΑΒΙ), στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι εδώ και δυο χρόνια η ΕΑΒΙ έχει μπει σε τροχιά λειτουργίας και «διεκδικεί και αναλαμβάνει σταθερά τη θέση της στο ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας, τόσο μέσω των εκπαιδευτικών προγραμμάτων που προσφέρει, όσο και με τη συμμετοχή της και τη συνδιοργάνωση ανάλογων ημερίδων. Σκοπός της ΕΑΒΙ είναι να παρέχει τα κατάλληλα εφόδια σε επίπεδο γνωσιακό, αλλά και ανάπτυξης επαγγελματικών δεξιοτήτων, ώστε να συμβάλει στη διεύρυνση του οικοσυστήματος καινοτομίας της χώρας και να συμβάλει στην ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας».

Κατά τη διάρκεια της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας συζήτησης της πρώτης ημέρας, αναλύθηκε ο ρόλος του μηχανικού στη δημιουργία και στην προστασία της διανοητικής βιομηχανικής ιδιοκτησίας από τον κ. Δημήτριο Σταφυλά, ηλεκτρολόγο μηχανικό και μηχανικό Η/Υ, εξεταστή Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (principal patent examiner), προϊστάμενο Τμήματος Εφευρέσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών ΟΒΙ, μέλος ΔΣ ΕΑΒΙ. Για την ανάγκη χαρτογράφησης των εφευρέσεων (patent landscape) που στοχεύουν στη μετρίαση της κλιματικής αλλαγής μίλησε ο Δρ. Γεώργιος Ασημόπουλος, χημικός – Περιφερειακό Γραφείο Θεσσαλονίκης, ΟΒΙ.

O Δρ. Πάρις Κοκορότσικος, χημικός μηχανικός, επιστημονικός σύμβουλος Διεθνούς Ένωσης Επιστημονικών Πάρκων (International Association of Science Parks, IASP) – επιστημονικός σύμβουλος Thess INTEC, έκανε λόγο για ένα πάρκο καινοτομίας για μηχανικούς και εφευρέτες που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις διεθνώς αναγνωρισμένων ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων, καθώς και επιχειρήσεων με σημαντικές προοπτικές εξωστρεφούς και εξαγωγικής δραστηριότητας.

Κλείνοντας την πρώτη ημέρα της διημερίδας, ο Δρ. Νικόλαος Κανόπουλος, ηλεκτρολόγος μηχανικός, διευθύνων σύμβουλος Brite Solar Technologies αναφέρθηκε στη σταδιοδρομία ενός μηχανικού εφευρέτη.

Δεύτερη ημέρα εργασιών, 10.12.2022

Ο ρόλος του μηχανικού ως σύμβουλος ευρεσιτεχνίας, που από το 2023 θα πιστοποιείται μέσω σχετικών εξετάσεων, βρέθηκε στο επίκεντρο της δεύτερης ημέρας εργασιών της διημερίδας. Ο Δρ. Λάμπρος Πυργιώτης, μέλος ΔΣ ΟΒΙ – εκπρόσωπος ΤΕΕ, μέλος ΔΣ ΕΑΒΙ, που συντόνισε τη διημερίδα υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι πρόκειται για ένα πολυδιάστατο εγχείρημα που αφορά στην εκπαιδευτική, μετεκπαιδευτική ειδίκευση πάνω στο ουσιαστικό δίκαιο της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και τη μαθητεία, «εγχείρημα που συνολικά έχει αναλάβει η ΕΑΒΙ».

Ο Δρ. Ιωάννης Κατσογιάννης, αν. καθηγητής Τεχνολογίας Περιβάλλοντος – Τμήμα Χημείας ΑΠΘ, πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Χημικών, πρόεδρος ΕΑΒΙ και μέλος του ΔΣ του ΟΒΙ, ανάπτυξε τους κύριους σκοπούς της Ακαδημίας, με βασικό στόχο την ανάπτυξη εθνικού συστήματος εκπαίδευσης, κατάρτισης και πιστοποίησης στον τομέα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας που θα οδηγεί στην απόκτηση τίτλου πιστοποιημένου συμβούλου ευρεσιτεχνίας.

Σημείωσε ότι σύμφωνα με τον υπάρχον προγραμματισμό, μετά τον Οκτώβριο του 2023 θα διοργανωθούν από την ΕΑΒΙ για πρώτη φορά στην Ελλάδα εθνικές εξετάσεις με στόχο ο μηχανικός να μπορεί να λάβει την πιστοποίηση ως σύμβουλος ευρεσιτεχνίας. Ανάφερε ότι μεταξύ των κυριότερων λειτουργιών που θα μπορεί να προσφέρει ο σύμβουλος ευρεσιτεχνίας είναι η επιλογή του κατοχυρώσιμου αντικειμένου, η ενδελεχής έρευνα και τεκμηρίωση της στάθμης της τεχνικής και η επικύρωση χορηγηθέντων δικαιωμάτων στις χώρες προορισμού.

Ο ίδιος αναφέρθηκε στις πλούσιες δράσεις της Ακαδημίας για το 21-22 και στη συνεργασία με το ΤΕΕ που θα συμβάλει στην υλοποίηση των προγραμμάτων μαθητείας για τους συμβούλους ευρεσιτεχνίας, τα οποία σε πρώτη φάση θα τρέξουν πιλοτικά. Σύμφωνα με τον Δρ. Κατσογιάννη, ήδη αρκετά πανεπιστήμια έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετάσχει η Ακαδημία στα μεταπτυχιακά και να δημιουργηθεί ένας δίαυλος επικοινωνίας, ώστε να καταθέτουν τις έρευνες και εφευρέσεις τους στον ΟΒΙ. Όπως είπε, ήδη έχει ξεκινήσει το διετές πρόγραμμα εκπαίδευσης (που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της ΕΑΒΙ) με τη φιλοδοξία να υπάρξουν και ξένοι αιτούντες, ενώ τρέχει μέχρι και τις 16 Δεκεμβρίου η πρόσκληση ενδιαφέροντος για τους εκπαιδευτές. Στις 15 Ιανουαρίου θα βγει η πρόσκληση ενδιαφέροντος για όσους επιθυμούν να εκπαιδευτούν, οπού το πρόγραμμα θα ξεκινήσει στα μέσα Φεβρουαρίου του 2023. Τελικός στόχος, όπως επεσήμανε, είναι να επικοινωνηθεί η κουλτούρα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

Από την πλευρά του ο Δρ. Πυργιώτης σχολίασε σχετικά ότι «Ο εφευρέτης είναι αυστηρά τεχνικός, ενώ ο σύμβουλος καλείται να είναι και δεξιοτέχνης και προϋποθέτει να έχει ειδικές γνώσεις τις οποίες φιλοδοξεί η Ακαδημία να παράσχει».

Ο επόπτης μαθητείας και ο καθοδηγητής συμβούλου ευρεσιτεχνίας από το ΤΕΕ

Ο Δρ. Γεώργιος Παπαδάκος, μηχανολόγος μηχανικός, επιμελητής Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής του ΤΕΕ για θέματα Υποδομών Ποιότητας, κατά την τοποθέτησή του αναφέρθηκε στις υποστηρικτικές δράσεις που έχει αναλάβει το ΤΕΕ προς την ΕΑΒΙ, μια εκ των οποίων είναι η υλοποίηση του προγράμματος μαθητείας ωστόσο, όπως είπε, «είναι πολύ σημαντικό να υπάρξουν οι προϋποθέσεις για να εξελιχθούν ομαλά τέτοιου τύπου προγράμματα και οι ενδιαφερόμενοι να υποστηριχτούν ώστε με ασφάλεια να οδηγηθούν στο τελικό αποτέλεσμα.

Μία από αυτές τις προϋποθέσεις είναι να υπάρχουν κάποιοι υποστηρικτικοί ρόλοι, όπως είναι του επόπτη μαθητείας και του καθοδηγητή του ασκούμενου συμβούλου ευρεσιτεχνίας». Αναφέρθηκε στην πρόταση του ΤΕΕ όπου προβλέπεται ο ρόλος του επόπτη προγράμματος μαθητείας και ο φορέας υποδοχής που μπορεί να είναι και κάποιο φυσικό πρόσωπο ώστε να μπορεί να μαθητεύσει και σε έναν οργανισμό ή μια επιχείρηση. Τόνισε επίσης ότι ο ρόλος του καθοδηγητή του ασκούμενου συμβούλου ευρεσιτεχνίας δεν ταυτίζεται με την ιδιότητα του συμβούλου ευρεσιτεχνίας, καθότι οι απαιτήσεις για τα προσόντα του καθοδηγητή περιλαμβάνουν στοιχεία πλέον αυτών που περιλαμβάνονται στον ορισμό των καθηκόντων του συμβούλου ευρεσιτεχνίας. Σημείωσε μάλιστα ότι το ΤΕΕ, ως φορέας πιστοποίησης προσώπων, έχει νομικά τη δυνατότητα να πιστοποιεί την επαγγελματική εξειδίκευση δεξιοτήτων σε διαπιστευμένα συστήματα πιστοποίησης, κάτι που προωθεί και για τις συγκεκριμένες λειτουργίες.

Αναφέρθηκε στα καθήκοντα του επόπτη μαθητείας που μεταξύ άλλων αφορούν στην παρακολούθηση της αποτελεσματικής υλοποίησης της μαθητείας και έχει ρόλο projectmanager ώστε «ο ενδιαφερόμενος να μην οδηγηθεί σε ένα πρόγραμμα που μπορεί να αποτύχει». Στα καθήκοντα του καθοδηγητή ασκούμενου συμβούλου ευρεσιτεχνίας, τόνισε ότι αυτό που εξετάζεται είναι τα επιπλέον προσόντα ανάπτυξης και ενδυνάμωσης του ανθρώπινου δυναμικού. Σημειώνεται ότι, στις αρχές του 2023, μέσα από τη συνεργασία ΤΕΕ – ΟΒΙ – ΕΑΒΙ, θα ξεκινήσει πρώτη πιλοτική εφαρμογή των συγκεκριμένων προγραμμάτων, ώστε να αποτελέσουν την πρώτη μαγιά των δύο ρόλων, του επόπτη και του καθοδηγητή.

Ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας

Ο Δρ. Μανόλης Σαμουηλίδης, καθηγητής Σχολής Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών ΕΜΠ, ειδικός πληρεξούσιος ενώπιον του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (European Patent Attorney), ανάφερε κατά την τοποθέτησή του ότι ο αριθμός των εφευρέσεων που διαχειρίζονται τα γραφεία διπλωματών ευρεσιτεχνίας είναι τεράστια λέγοντας ότι σε 160 χώρες γίνονται 3,5 εκατ. αιτήσεις, με πρώτη χώρα την Κίνα και δεύτερη τις HΠΑ. Εξήγησε πως η «καρδιά» της δουλειάς του εξεταστή μιας ευρεσιτεχνίας είναι η εκπροσώπηση. «Πρέπει να μπορεί να στηρίξει την υπεράσπιση της αίτησης σε περίπτωση ένστασης και να έχει τη δυνατότητα επιχειρηματολογίας για ακύρωση των διπλωμάτων ανταγωνιστών». Τόνισε τη σπουδαιότητα του freedοm to operate που, όπως είπε, είναι μια δύσκολη και ιδιαίτερα δαπανηρή διαδικασία υπογραμμίζοντας ότι «κάποιος που έχει μια πατέντα δεν έχει a priori τη δυνατότητα να την εκμεταλλευτεί».

Ο ίδιος ανάφερε ότι ο OBI μπορεί να συμβάλει στο συγκεκριμένο εγχείρημα με τους εξής τρόπους: να διαχειρίζεται το μητρώο συστημάτων διπλωματών ευρεσιτεχνίας, να αναλάβει τη διάχυση της τεχνολογικής πληροφόρησης, την εκπροσώπηση σε διεθνείς οργανισμούς, την ενημέρωση και την εκπαίδευση. Υπογράμμισε ότι ο σύμβουλος θα πρέπει μεταξύ άλλων να «καταλήγει σε συμπεράσματα και να διαχειρίζεται τις πληροφορίες σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια».

Τέλος, ο Δρ. Μανόλης Σαμουηλίδης σημείωσε ότι στην Ευρώπη αρχίζει ένα νέο πεδίο στη βιομηχανική ιδιοκτησία. Όπου, «η πρόβλεψη είναι πως από 1η Ιουνίου θα αρχίσει να είναι σε ισχύ το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σε 17 κράτη – μέλη της ΕΕ, με εξαίρεση την Ισπανία, την Κροατία. Τα υπόλοιπα κράτη – μέλη, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, θα πρέπει να καταθέσουν την επικύρωση της σύμβασης για το δικαστήριο, διότι το δίπλωμα αυτό συνδυάζεται και με ένα νέο δικαστήριο που θα γίνει με μία νομοθεσία πέραν της ευρωπαϊκής. Πρόκειται για μια διεθνή σύμβαση που θα πρέπει να περάσει από τη Βουλή και να επικυρωθεί».

Συντονιστής των εργασιών της διημερίδας ήταν ο Δρ. Λάμπρος Πυργιώτης, μέλος ΔΣ ΟΒΙ – εκπρόσωπος ΤΕΕ, μέλος ΔΣ ΕΑΒΙ.