Επιχειρήσεις

Ελληνικές επιχειρήσεις: «Διαρκές ταξίδι» ο μετασχηματισμός – πρόκληση ο ανθρώπινος παράγοντας

Ειδικά τα τελευταία χρόνια που η πανδημία και τα νέα τεχνολογικά επιτεύγματα λειτούργησαν ως επιταχυντής. Όπως φαίνεται μάλιστα, η πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων (86%) έχει προβεί σε κάποιο έργο μετασχηματισμού.

Όπως σημειώνεται σε ειδική έρευνα της ΕΥ, οι ελληνικές επιχειρήσεις συνειδητοποιούν τα οφέλη των πρωτοβουλιών μετασχηματισμού, αναγνωρίζουν ότι ο μετασχηματισμός είναι ένα «διαρκές ταξίδι» και δεσμεύουν σημαντικούς πόρους σε προγράμματα μετασχηματισμού.

Όπως υπογραμμίζει η έρευνα, οι εταιρείες στην Ελλάδα διανύουν ένα συνεχές μετασχηματιστικό ταξίδι, ξεκινώντας από την εποχή της μεγάλης οικονομικής κρίσης (2010) και συνεχίζοντας αδιαλείπτως, λόγω των πολλαπλών δυναμικών και, πολλές φορές, των αντικρουόμενων δυνάμεων (disruption forces) που μεταβάλλουν έντονα το περιβάλλον σε διεθνές επίπεδο (πανδημία, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτικές αλλαγές, οικονομικές κυρώσεις, τεχνολογικές εξελίξεις, τεχνητή νοημοσύνη και εργαλεία generative ΑΙ, κ.λπ.).

Ανάγκη για μετασχηματισμό: Η πράσινη ανάπτυξη δεν είναι στους βασικούς λόγους

Ενδιαφέρονται είναι τα επιμέρους στοιχεία που δείχνουν τους βασικούς λόγους που μια επιχείρηση προχωρά τις διαδικασίες για τον μετασχηματισμό της.

Η πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι ακόμα στους πρωταγωνιστές!

Ειδικότερα, ως βασικό κίνητρο για την υλοποίηση ενός προγράμματος μετασχηματισμού είναι η ανάγκη αναδιάρθρωσης της επιχείρησης με στόχο την ανάπτυξη.

Δεύτερη προτεραιότητα είναι η να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που δίνουν πια η ψηφιακή τεχνολογία.

Αντίθετα, φαίνεται ότι ζητήματα, όπως η βιώσιμη και πράσινη ανάπτυξη και η αποτελεσματική διαχείριση εξωτερικών απειλών, δεν περιλαμβάνονται ακόμη μεταξύ των αναγκών μετασχηματισμού.

Αξίζει να αναφερθεί επίσης πως μόλις το 5% των συμμετεχόντων ανέφεραν την ενεργειακή κρίση ως βασική επιχειρηματική ανάγκη που οδήγησε στον μετασχηματισμό, σύμφωνα με την ίδια έρευνα της ΕΥ.

Αντίστοιχα, 77% των εταιρειών του δείγματος ανέφεραν ως βασικό τομέα εστίασης των προγραμμάτων μετασχηματισμού τις επιχειρησιακές λειτουργίες και 75% την τεχνολογία.

Στο επίκεντρο ο άνθρωπος: Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχει και το στοιχεία της έρευνας που αναδεικνύει ότι οι μεγαλύτερες προκλήσεις των προγραμμάτων μετασχηματισμού εντοπίζονται, κυρίως, στον ανθρώπινο παράγοντα.

Μεταξύ άλλων, τις περισσότερες αναφορές συγκέντρωσαν η κουλτούρα και οι νέοι τρόποι εργασίας (55%), η ομαδική εργασία και η διατμηματική συνεργασία (37%), η αφοσίωση και συμμετοχή των ανθρώπων (32%) και οι ικανότητες του ανθρώπινου δυναμικού (20%).

Η έρευνα έδειξε ότι τα ανώτατα στελέχη φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο θετικά από τα προγράμματα μετασχηματισμού, ενώ οι θετικές επιπτώσεις του μετασχηματισμού στο σύνολο του προσωπικού είναι λιγότερο εμφανείς, και καταγράφονται κυρίως μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Τo μετασχηματιστικό ταξίδι των εταιρειών φαίνεται να βρίσκεται ψηλά, κυρίως όμως στην ατζέντα των υψηλόβαθμων στελεχών, με αποτέλεσμα να μην ενεργοποιούνται εγκαίρως οι εργαζόμενοί τους και να νιώθουν ότι δεν αποκομίζουν οφέλη στην καθημερινότητα της εργασίας τους.

Οι διαπιστώσεις αυτές οδηγούν στην ανάγκη ισχυροποίησης της «αποδοχής» των προγραμμάτων μετασχηματισμού από το προσωπικό, και της δέσμευσής του στους στόχους τους, μέσω της ενεργότερης εμπλοκής του, της συνδιαμόρφωσης των προγραμμάτων και της δέσμευσης για τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Η αποτελεσματική διαχείριση της αλλαγής με έμφαση στην προετοιμασία, τη διαχείριση και την υποστήριξη των εργαζόμενων και των ενδιαφερόμενων μερών στο «ταξίδι της αλλαγής», μπορεί να διασφαλίσει τις ελάχιστες δυνατές διαταραχές και τα μεγαλύτερα οφέλη από τον μετασχηματισμό. Αυτό προϋποθέτει σαφή επικοινωνία, με κοινοποίηση του οράματος και των οφελών του μετασχηματισμού, και τη συμμετοχή των εργαζόμενων, μέσω ανατροφοδότησης για ανησυχίες και θέματα που αναγνωρίζουν, γεγονός που τους καθιστά συνοδοιπόρους σε αυτό το ταξίδι.

Στο πλαίσιο αυτό, κομβικής σημασίας για την επιτυχία του προγράμματος είναι και η διαχείριση του συναισθηματικού ταξιδιού κατά τη διάρκεια του μετασχηματισμού. Συνεπώς, η ηγεσία οφείλει να δίνει έμφαση στην καλλιέργεια αισθήματος ασφάλειας, τον μετριασμό συναισθημάτων φόβου και άρνησης, στην αποτελεσματική διάχυση του κοινού οράματος και την ολιστική διαχείριση της αλλαγής, με στόχο την ομαλή και επιτυχή ολοκλήρωση των μετασχηματιστικών προσπαθειών.

Απαιτείται σαφές όραμα

Συμπερασματικά – όπως εξηγεί στην έρευνα η ΕΥ – το καθαρό όραμα και ο ξεκάθαρος σκοπός είναι ζωτικής σημασίας σε κάθε προσπάθεια μετασχηματισμού για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος. Ένα σαφές όραμα περιγράφει την κατεύθυνση και τους στόχους, με τρόπο που οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να κατανοήσουν και να ευθυγραμμιστούν με αυτούς.

Το 53% των συμμετεχόντων στην έρευνα συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι το όραμα του μετασχηματισμού αφορά ένα ζήτημα το οποίο τους ενδιαφέρει πάρα πολύ, και 52% ότι τους κινητοποίησε να προχωρήσουν περισσότερο. Ωστόσο, η ηγεσία φαίνεται να διαχειρίστηκε λιγότερο αποτελεσματικά τη συχνή και συνεπή κοινοποίηση του οράματος σε ολόκληρη την επιχείρηση (30%), με το ίδιο ποσοστό να εκτιμά ότι δεν κοινοποιήθηκε το πρόγραμμα αποτελεσματικά.