Και αν πολλοί έχουν ταυτίσει τις εικόνες της Χώρας του νησιού με τον Δεκαπενταύγουστο και του Ναού της Ευαγγελιστρίας Τήνου με τον πιο θερμό μήνα του καλοκαιριού και την κορύφωση της τουριστικής σεζόν, ήρθε η στιγμή να κοιτάξουμε την Τήνο με άλλο φως και θέρμη.
Μέσα από τον φακό του Tinosecret και του ιδρυτή του Κωστή Αθηναίου που αποτυπώνει το σίγουρα, όχι πια αθέατο, μα καθημερινό και αυθεντικό για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του αυτή την εποχή του χρόνου βίωμα του νησιού.
Το έθιμο “Φαναράκια στην Τήνο μέσα από τη ματιά του Tinosecret
Όπως διαβάζουμε στο Tinosecret σχετικά με την γιορτή για τα “Φαναράκια”, στις 30 Ιανουαρίου του 1823, ανήμερα των Τριών Ιεραρχών, βρέθηκε η θαυματουργή Εικόνας της Παναγίας, στο μέρος όπου αργότερα, ακριβώς για τον λόγο αυτό, χτίστηκε ο Ιερός Ναός της Ευαγγελιστρίας της Τήνου.
Σύμφωνα με την ιστορία του εθίμου το όραμα της μοναχής Πελαγίας, ακολούθησαν εκτεταμένες ανασκαφές και στις 30 Ιανουαρίου, η αξίνα του Εμμανουήλ Μάτσα (Σπανού) εντόπισε την Iερή Eικόνα.
Τα χαρμόσυνα νέα διαδόθηκαν σε όλο το νησί και το γεγονός, που συνέβη κατά την Ελληνική Επανάσταση, θεωρήθηκε παράλληλα ως ένα σημάδι και μια πηγή ελπίδας για απελευθέρωση του σκλαβωμένου έθνους.
Οι κάτοικοι των χωριών ξεκίνησαν το δρόμο τους προς τη Χώρα για να προσκυνήσουν. Η νύχτα είχε πέσει και τα φαναράκια που κρατούσαν, δημιούργησαν μια ζεστή εικόνα, φωτίζοντας τη διαδρομή προς τη Χώρα του νησιού. Από τότε, κάθε τέτοια μέρα καθιερώθηκε η λαμπαδηφορία που ονομάζεται Φαναράκια.
Οι μεγάλοι-μικροί πρωταγωνιστές του εθίμου είναι οι μαθητές του νησιού, με τους μικρότερους να δημιουργούν στα σχολεία τους φαναράκια και να ξεκινούν από αυτά για να συναντήσουν στο προαύλιο του Ιερού Ναού Ευαγγελίστριας τους ντόπιους και τους επισκέπτες και του νησιού ψάλλοντας ύμνους και τοπικά τραγούδια.
Όλοι κρατούν το δικό τους φαναράκι και η λαμπαδηφορία αφού περάσει μεταφέροντας τη χαρμόσυνη ατμόσφαιρα από τα στενά της Χώρας, καταλήγει στο λιμάνι όπου τα βεγγαλικά από τα αγκυροβολημένα πλοία συμβάλλουν στην κορύφωση της εορταστικής ατμόσφαιρας. Με τη νύχτα να γίνεται πραγματικά “φωτεινή”.
Με τη λήξη της πομπής, η παράδοση ήθελε τα παιδιά να καταστρέφουν τα φαναράκια, περιμένοντας την επόμενη χρονιά που θα φτιάξουν τα καινούργια κάτι που δε συμβαίνει πια, αφού πια πρακτικά οι χρωματιστές ζελατίνες αντικαθίστανται και τα υπάρχοντα φαναράκια φωτίζουν τη γνώριμη διαδρομή.
Παλαιότερα, οι μαθητές συναγωνιζόταν ο ένας τον άλλο στο ποιος θα φτιάξει το πιο πρωτότυπο και εντυπωσιακό φαναράκι, χρησιμοποιώντας τα ίδια απλά υλικά όπως ξύλο, ζελατίνες και αλευρόκολλα.
Ενώ η θεματολογία στη διακόσμηση στα ξύλινα φαναράκια εξακολουθεί να ποικίλει και σήμερα. Συχνά απεικονίζονται η Παναγία, το «Έλλη», καράβια, βάρκες και διάφορα άλλα σχήματα, αφού η δημιουργική φαντασία των παιδιών και η πηγαία τους συμμετοχή στην παράδοση δεν περιορίζεται.