Η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά πλέον μόνο την παραγωγή «πράσινης» ενέργειας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο παράγονται, χρησιμοποιούνται και επαναξιοποιούνται τα ίδια τα υλικά των ενεργειακών τεχνολογιών. Μπαταρίες, ανεμογεννήτριες και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας νέας βιομηχανικής στρατηγικής, όπου η κυκλική οικονομία μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα αειφορίας, ανταγωνιστικότητας και ενεργειακής αυτονομίας για την Ευρώπη. Μέσα από επενδύσεις στην ανακύκλωση, την ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών και την επαναχρησιμοποίηση εξοπλισμού, μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι επιχειρούν να μειώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και παράλληλα να θωρακίσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες απέναντι στις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις.
Sunlight Group: Ανακύκλωση μπαταριών και ενεργειακή αυτονομία
Όπως αναφέρει ο δρ. Νικόλαος Τσιουβάρας, Διευθυντής Τεχνολογίας της Sunlight Group, «Η στρατηγική της εταιρείας ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, επιδιώκοντας τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες πρώτες ύλες και τον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Κεντρικό πυλώνα αυτής της στρατηγικής αποτελεί η Sunlight Recycling, μία από τις πιο προηγμένες μονάδες ανακύκλωσης μπαταριών μολύβδου-οξέος στην Ευρώπη».
Όπως αναφέρει ο δρ. Τσιουβάρας, η μονάδα εφαρμόζει βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές, επιτυγχάνοντας την ανακύκλωση των παλιών μπαταριών σε ποσοστό που αγγίζει το 95%. Από τη διαδικασία αυτή ανακτάται υψηλής καθαρότητας μόλυβδος, ο οποίος επανεισάγεται αυτούσιος στην παραγωγική διαδικασία της Sunlight για τη δημιουργία νέων προϊόντων (μπαταριών), κλείνοντας αποτελεσματικά τον κύκλο ζωής των υλικών.
«Παράλληλα, η εταιρεία μεταφέρει αυτή την τεχνογνωσία και στον τομέα του λιθίου, θα πει ο δρ. Τσιουβάρας. Μέσα από το πρωτοποριακό project ReLife, η Sunlight αναπτύσσει μια καινοτόμο, φιλική προς το περιβάλλον πιλοτική μονάδα ανακύκλωσης μπαταριών ιόντων λιθίου. Στόχος του ReLife είναι η ανάκτηση πολύτιμων κρίσιμων πρώτων υλών (όπως λίθιο, αλουμίνιο και χαλκό) από μπαταρίες που έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους ή από υπολείμματα της παραγωγής (scrap)».
Τα υλικά αυτά, μέσω προηγμένων υδρομεταλλουργικών διεργασιών, θα επαναφέρονται στην παραγωγή στοιχείων λιθίου, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
«Με τις επενδύσεις αυτές, η Sunlight Group δεν προσφέρει απλώς λύσεις αποθήκευσης ενέργειας, αλλά επανακαθορίζει την παραγωγική της διαδικασία. Αξιοποιώντας τα υλικά από παλιές μπαταρίες, μειώνει κατακόρυφα την ανάγκη για εξόρυξη νέων πόρων, ελαχιστοποιεί τις εκπομπές CO2 και θωρακίζει την ευρωπαϊκή βιομηχανική παραγωγή απέναντι στις παγκόσμιες ελλείψεις υλικών».
Vestas: Η πρόκληση της ανακύκλωσης των ανεμογεννητριών
Η Vestas αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ανεμογεννητριών παγκοσμίως και βασικό πυλώνα της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης. Η εταιρεία παράγει χερσαίες και υπεράκτιες ανεμογεννήτριες, επενδύοντας πλέον έντονα και στην κυκλική οικονομία των ίδιων των ενεργειακών της υποδομών.
Ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά ζητήματα της αιολικής βιομηχανίας αφορά την ανακύκλωση των πτερυγίων των ανεμογεννητριών, τα οποία κατασκευάζονται από σύνθετα υλικά όπως fiberglass και ρητίνες, καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη την επεξεργασία τους στο τέλος ζωής.
Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία έχει αναπτύξει πιλοτικά νέες χημικές μεθόδους διαχωρισμού υλικών, ώστε τα παλιά πτερύγια να μπορούν να επιστρέφουν στην παραγωγή νέων ανεμογεννητριών αντί να απορρίπτονται.
Η διαδικασία αναπτύσσεται πιλοτικά μέσω του project CETEC (Circular Economy for Thermoset Epoxy Composites) σε συνεργασία με τη Stena Recycling, την Olin Corporation, το Aarhus University και το Danish Technological Institute. Τεχνικά, τα παλιά πτερύγια τεμαχίζονται και προεπεξεργάζονται. Στη συνέχεια εκτίθενται σε ειδικό χημικό διάλυμα, βασισμένο σε βιομηχανικά διαθέσιμες χημικές ουσίες, το οποίο διαχωρίζει τις ρητίνες χωρίς να καταστρέφει τις ίνες fiberglass.
Η ρητίνη αποπολυμερίζεται σε βασικά χημικά συστατικά υψηλής καθαρότητας και εν συνεχεία τα διαχωρισμένα υλικά κατευθύνονται σε ξεχωριστές ροές ανακύκλωσης ή επαναχρησιμοποίησης.
Οrsted: Υπεράκτια αιολικά με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Η Οrsted θεωρείται σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ενεργειακού μετασχηματισμού διεθνώς. Ξεκινώντας ως εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους παίκτες στην υπεράκτια αιολική ενέργεια (offshore wind), αναπτύσσοντας παράλληλα έργα ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία.
Τα τελευταία χρόνια, η εταιρεία δεν επικεντρώνεται μόνο στην ανάπτυξη νέων υπεράκτιων αιολικών πάρκων, αλλά και στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των ίδιων των εγκαταστάσεων που αναπτύσσει. Η εταιρεία έχει βραβευθεί στη Γερμανία για τη νέα μέθοδο εγκατάστασης θεμελίων ανεμογεννητριών με χρήση τεχνολογίας water-jet. Το water-jet σύστημα της Οrsted εκτοξεύει νερό υψηλής πίεσης γύρω από το σύστημα πασσάλων που τοποθετούνται στο βυθό της θάλασσας, κατά την τοποθέτηση μίας υπεράκτιας ανεμογεννήτριας. Το συγκεκριμένο σύστημα, μειώνει την αντίσταση του θαλάσσιου εδάφους, και επιτρέπει την εισχώρηση του θεμελίου με πολύ λιγότερα μηχανικά χτυπήματα στο βυθό, επιτυγχάνοντας έτσι λιγότερο υποθαλάσσιο θόρυβο, άρα μικρότερη περιβαλλοντική όχληση.
Παράλληλα, μέσα από τη στρατηγική της για «κυκλική» αιολική ενέργεια, η Οrsted αναπτύσσει σχέδια ώστε, στο τέλος ζωής των έργων, να μεγιστοποιείται η επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση εξοπλισμού και υλικών.