Μάλιστα, μεγάλος αριθμός ελληνικών ή διεθνών κινηματογραφικών παραγωγών λαμβάνει υποστήριξη και χρηματοδότηση από το ΕΚΚΟΜΕΔ (Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας).
Για παράδειγμα, αρκετοί θα θυμούνται το «Rise», μια ταινία του Disney+ για τη ζωή του Γιάννη Αντετοκούνμπο ή το «Kinds of Kindness» του βραβευμένου Έλληνα σκηνοθέτη Γιώργου Λάνθιμου
Κορυφαία αξιοθέατα και ειδυλλιακά τοπία των Σπετσών είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν όσοι παρακολούθησαν την ταινία «Glass Onion: A Knives Out Mystery» με κορυφαίους ηθοποιούς όπως ο Ντάνιελ Γκρέγκ, Κέιτ Χάτσον και Έντουαρτ Νόρτον.
Από την άλλη πλευρά, μεγάλο debate έχει προκαλέσει τελευταία η ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.
Πολλοί συγκινήθηκαν επίσης με την μεγάλη εισπρακτική και καλλιτεχνική επιτυχία της ταινίας Φόνισσα, βασισμένη στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
Την ίδια ώρα, το κοινό καθηλώθηκε για μια ακόμη φορά σε καλλιτεχνική προσπάθεια του Χριστόφορου Παπακαλιάτη. Τελευταία επιτυχημένη προσπάθεια ήταν το Maestro, η πρώτη ελληνική σειρά που εξαγοράστηκε για παγκόσμια διανομή από το Netflix.
Υπό αυτό το πρίσμα, πόση μεγάλη είναι τελικά η πρόοδος στον τομέα της παραγωγής οπτικοακουστικών έργων τα τελευταία χρόνια; Ποιες είναι οι τάσεις, πώς αλλάζει η αγορά και ποια είναι η συμβολή σε τουρισμό, καινοτομία και οικονομία επί τω συνόλω;
Τελευταία μελέτη του ΙΟΒΕ – με την υποστήριξη του ΕΚΚΟΜΕΔ – αναδεικνύει έναν κλάδο που εξελίσσεται με ταχύτητα, προσελκύει επενδύσεις, δημιουργεί νέες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη της οπτικοακουστικής παραγωγής.
Από πολιτιστικό αγαθό σε μοχλό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας
Η Ελλάδα φαίνεται πως αφήνει οριστικά πίσω την εικόνα μιας χώρας που λειτουργούσε απλώς ως εντυπωσιακό φυσικό σκηνικό για ξένες κινηματογραφικές παραγωγές.
Τα στοιχεία της εν λόγω μελέτης αποδεικνύουν ότι ο οπτικοακουστικός τομέας εξελίσσεται πλέον σε έναν από τους πιο δυναμικούς κλάδους της δημιουργικής οικονομίας, με ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη, την απασχόληση και την εξωστρέφεια της χώρας.
Η σημασία της εξέλιξης αυτής ξεπερνά κατά πολύ τον πολιτισμό. Οι κινηματογραφικές παραγωγές, οι τηλεοπτικές σειρές, τα animation και τα ψηφιακά παιχνίδια συνθέτουν πλέον έναν κλάδο που παράγει οικονομική αξία, προσελκύει ξένες επενδύσεις και δημιουργεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα επιχειρηματικότητας και καινοτομίας.
Ένας κλάδος με αποτύπωμα 1,9 δισ. ευρώ
Τα μεγέθη της μελέτης είναι εντυπωσιακά, καθώς η συνολική επίδραση του οπτικοακουστικού τομέα στην ελληνική οικονομία εκτιμάται στα 1,9 δισ. ευρώ σε όρους ΑΕΠ, ενώ υποστηρίζει σχεδόν 44.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης και συνδέεται με δημόσια έσοδα που φθάνουν τα 581 εκατ. ευρώ.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο πολλαπλασιαστής της οικονομικής δραστηριότητας. Για κάθε 1 ευρώ που παράγει άμεσα ο κλάδος, δημιουργούνται επιπλέον 1,47 ευρώ στην ελληνική οικονομία, ανεβάζοντας τη συνολική επίδραση στα 2,47 ευρώ. Στις κινηματογραφικές παραγωγές ο πολλαπλασιαστής φτάνει τα 2,67 ευρώ, ενώ στα ψηφιακά παιχνίδια αγγίζει τα 2,71 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν γιατί ολοένα και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν τη δημιουργική βιομηχανία ως αναπτυξιακή πολιτική και όχι αποκλειστικά ως πολιτιστική παρέμβαση.
Επενδύσεις και επιχειρήσεις σε ανοδική τροχιά
Η πρόοδος του κλάδου αποτυπώνεται και στους βασικούς οικονομικούς δείκτες. Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε κατά 78% την περίοδο 2013-2024 και έφθασε τα 756 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική αξία παραγωγής διαμορφώθηκε στα 1,4 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις υπερδιπλασιάστηκαν μέσα σε μία δεκαετία, από 146 εκατ. ευρώ το 2013 σε 337 εκατ. ευρώ το 2024, έχοντας αγγίξει το ιστορικό υψηλό των 390 εκατ. ευρώ το 2023.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι η εικόνα των επιχειρήσεων. Ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 137%, ενώ η απασχόληση ενισχύθηκε κατά 147%. Σήμερα δραστηριοποιούνται περίπου 3.000 επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερους από 12.700 εργαζόμενους, γεγονός που δείχνει ότι η ανάπτυξη δεν στηρίζεται αποκλειστικά στις ξένες παραγωγές, αλλά και στη σταδιακή ενδυνάμωση της εγχώριας παραγωγικής βάσης.
Τα επενδυτικά κίνητρα απέδωσαν
Η μελέτη επιβεβαιώνει και κάτι που η αγορά υποστήριζε εδώ και χρόνια: τα επενδυτικά κίνητρα, με κυριότερο το σύστημα cash rebate, λειτούργησαν ως καταλύτης για την προσέλκυση διεθνών παραγωγών.
Από το 2019 έως και τα μέσα του 2026 διατέθηκαν περισσότερα από 307 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της παραγωγής και της προώθησης οπτικοακουστικών έργων, δημιουργώντας έναν κύκλο νέων επενδύσεων και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας απέναντι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η συνέχιση των κινήτρων αλλά και η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου. Η διεθνής παραγωγή αναζητά προβλεψιμότητα και ταχύτητα στις διαδικασίες. Εάν η Ελλάδα καταφέρει να διατηρήσει αυτά τα χαρακτηριστικά, μπορεί να διεκδικήσει ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η “κινηματογραφική διπλωματία” φέρνει και τουρίστες
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης αφορά τη σύνδεση των γυρισμάτων με τον τουρισμό. Οι διεθνείς παραγωγές που πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές όπως οι Κυκλάδες, η Κρήτη και η Κέρκυρα φαίνεται να συνέβαλαν στην αύξηση των αφίξεων αλλοδαπών επισκεπτών, ενισχύοντας τη διεθνή προβολή της χώρας.
Μάλιστα, κάθε επιπλέον 1.000 ευρώ δαπάνης μέσω του μηχανισμού cash rebate συνδέεται με αύξηση από 31 έως 43 ξένους επισκέπτες στις περιοχές γυρισμάτων, ενώ η αντίστοιχη τουριστική δαπάνη εκτιμάται μεταξύ 17.700 και 24.600 ευρώ.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι ο κινηματογράφος και οι τηλεοπτικές παραγωγές λειτουργούν ως ιδιαίτερα αποτελεσματικά εργαλεία προβολής ενός προορισμού, δημιουργώντας οικονομικά οφέλη που ξεπερνούν κατά πολύ τον ίδιο τον κλάδο.
Το μεγάλο στοίχημα των ψηφιακών παιχνιδιών
Αξίζει να αναφερθεί επίσης πως η μελέτη αναλύει – και – τον ανερχόμενο κλάδο των ψηφιακών παιχνιδιών. Αν και σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν μόλις 18 στούντιο με περίπου 90 εργαζόμενους, ο αριθμός τους σχεδόν τριπλασιάστηκε μέσα σε δύο χρόνια, ενώ τα πανεπιστημιακά προγράμματα δημιουργούν ήδη τις βάσεις για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Πρόκειται για έναν τομέα όπου η χώρα έχει ακόμη σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης. Η διεθνής αγορά των video games αναπτύσσεται ταχύτερα από πολλές παραδοσιακές μορφές ψυχαγωγίας και η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει το υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό της για να αποκτήσει ουσιαστική παρουσία.
