Λίγα μόλις βήματα πριν από την έξοδο, στο πρώτο επίπεδο του σταθμού Μετρό στο Σύνταγμα, λειτουργεί από την αρχή της χρονιάς η πρώτη ανοιχτή ανταλλακτική βιβλιοθήκη του δικτύου. Στην ουσία πρόκειται για μια σύμπραξη της ΣΤΑ.ΣΥ. και του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ).
Η ιδέα γεννήθηκε με στόχο την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας, κάνοντας το βιβλίο αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής εμπειρίας των επιβατών.. Σήμερα, οι επιβάτες αφήνουν και παίρνουν βιβλία από τα ράφια της βιβλιοθήκης, επιτρέποντας στις ιστορίες να διαβάζονται σε πολλαπλές διαδρομές από το κέντρο της πόλης και σε πολλούς διαφορετικούς προορισμούς.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα κομμάτι της ευρύτερης στρατηγικής του ΕΛΙΒΙΠ για την εξωστρέφεια και την προώθηση της ανάγνωσης. Στο πλαίσιο αυτό, το Ίδρυμα υλοποιεί δύο νέα προγράμματα φιλοξενίας: το Πρόγραμμα Φιλοξενίας Μεταφραστών GreekLit στη Βίτσα, ο πρώτος κύκλος του οποίου ολοκληρώθηκε πρόσφατα στηρίζοντας την ελληνική γλώσσα, καθώς και το πιλοτικό Πρόγραμμα Φιλοξενίας Συγγραφέων στις Σπέτσες, σε συνεργασία με την Αναργύρειο και Κοργιαλένειο Σχολή, όπου φέτος φιλοξενούνται τέσσερις Έλληνες δημιουργοί.
Παράλληλα, το ΕΛΙΒΙΠ αναβαθμίζει τη Biblionet, την εθνική ψηφιακή πλατφόρμα που μετατρέπεται σε μια σύγχρονη βάση δεδομένων ανοικτού κώδικα στο G-Cloud, η οποία όχι μόνο θα συνδέεται με εξωτερικές βιβλιοθήκες και εκδότες, αλλά θα καλύψει την κυπριακή παραγωγή και θα συγκεντρώνει τις μεταφράσεις ελληνικών τίτλων από το εξωτερικό, αξιοποιώντας μελλοντικά και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η πλήρης μορφή της νέας Biblionet αναμένεται να παρουσιαστεί στις αρχές της άνοιξης του 2027. Ενώ από τις 11 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, το ιστορικό κτήριο του Σκαγιοπούλειου στην Πάτρα θα φιλοξενήσει την 1η Διεθνή Έκθεση Παιδικού & Εφηβικού Βιβλίου Πάτρας, μια χρηματοδοτούμενη δράση από το Υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, που με κεντρικό σύνθημα «Η φαντασία κυκλώνει τον κόσμο» ετοιμάζει ένα πενθήμερο γεμάτο εμπειρίες για παιδιά, εφήβους και γονείς.
Όσα καλό είναι να γνωρίζουμε σχετικά με την λειτουργία της ανταλλακτικής βιβλιοθήκης
Η λειτουργία της βιβλιοθήκης στο Μετρό παραμένει εξαιρετικά απλή και βασίζεται στην εμπιστοσύνη και την προσφορά της κοινότητας, αφού το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να αφήνουμε βιβλία στο ράφι και να παίρνουμε βιβλία από αυτό. Δεν υπάρχουν συνδρομές, κάρτες ή γραφειοκρατία και στα ράφια μπορεί κανείς να ανακαλύψει από κλασικά μυθιστορήματα μέχρι βιβλία ιστορίας.
Προκειμένου, όμως, να παραμένει λειτουργική και ελκυστική για το κοινό, υπάρχουν ορισμένοι σημαντικοί περιορισμοί για το τι δεν πρέπει να αφήνουμε εκεί. Συγκεκριμένα, η βιβλιοθήκη δεν προορίζεται για εγκυκλοπαίδειες, πολύτομα έργα, λεξικά, σχολικά βιβλία ή εκπαιδευτικά βοηθήματα.
Επίσης, καλό είναι να αποφεύγουμε να αφήνουμε βιβλία-προσφορές από εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικούς οδηγούς, καθώς και βιβλία εκμάθησης ξένων γλωσσών. Τέλος, είναι αυτονόητο ότι δεν έχουν θέση στα ράφια βιβλία σε κακή κατάσταση, δηλαδή φθαρμένα, με σκισμένες σελίδες ή γεμάτα με σημειώσεις, καθώς θέλουμε το επόμενο άτομο που θα τα πάρει στα χέρια του να τα χαρεί όσο και εμείς όταν τα πρωτοπήραμε.
Κάθε βιβλίο που αφήνουμε στο ράφι κουβαλάει την θετική μας ενέργεια και ξεκινά ένα νέο, απρόβλεπτο ταξίδι. Αρκεί να σκεφτούμε ότι μπορεί να ξεκινήσει από το Σύνταγμα και να φτάσει στην άλλη άκρη της Αττικής ή ακόμα και του κόσμου.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα βρεθούμε στο μετρό, ρίχνουμε μια ματιά. Ίσως εκεί μας περιμένει η επόμενη αγαπημένη μας ιστορία.