Με το άρθρο 4 της τροπολογίας επέρχονται τρεις παρεμβάσεις:
(α) εξαιρούνται από την υποχρέωση προσκόμισης αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας οι δικαιούχοι των μέτρων «Νέων Γεωργών» (Π3-75.1 ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 και Υπομέτρο 6.1 ΠΑΑ 2014-2022),
(β) οι κυρώσεις για δύο από τις τρεις «απλές παραβάσεις» των υποβαλλόντων Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης επιβάλλονται πλέον μόνον εφόσον έχει προκληθεί ζημία στον ενωσιακό ή στον κρατικό προϋπολογισμό και
(γ) ειδικά για το έτος ΕΑΕ 2026 τα όρια των προστίμων των απλών παραβάσεων μειώνονται στο ένα πέμπτο.
1. Άρση της ενημερότητας για τους «Νέους Γεωργούς» (παρ. 1)
1.1 Τι αλλάζει
Η παρ. 3 του άρθρου 61 του ν. 4914/2022 (Α΄ 61) θέτει, ως γενικό κανόνα, ότι για τις πληρωμές προς δικαιούχους συγχρηματοδοτούμενων πράξεων απαιτείται αποδεικτικό φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας. Η παρ. 4 απαριθμεί τις εξαιρέσεις. Με την παρ. 1 του άρθρου 4 της τροπολογίας προστίθεται νέα περ. ε΄ στην ως άνω παρ. 4:
Νέα περ. ε΄ παρ. 4 άρθρου 61 ν. 4914/2022
«ε) δικαιούχων που λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο της Παρέμβασης Π3-75.1 «Εγκατάσταση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας» του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027, καθώς και δικαιούχων του Υπομέτρου 6.1 «Εγκατάσταση νέων Γεωργών» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2022, των οποίων οι ενισχύσεις καταβάλλονται σε βάρος του ΣΣ ΚΑΠ ως ανειλημμένες υποχρεώσεις.»
Παράλληλα γίνονται και νομοτεχνικές βελτιώσεις στις υφιστάμενες περιπτώσεις: στην περ. β΄ διορθώνεται το εσφαλμένο «ΕΠΕ» σε «ΕΓΤΕ» (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων), στην περ. γ΄ η διατύπωση «ενισχύσεων/μέτρων» αποδίδεται ως «ενισχύσεων ή μέτρων» και στην περ. δ΄ συμπληρώνεται η παραπομπή στην ΕΕ L 352 του Καν. (ΕΕ) 1408/2013.
1.2 Οι εξαιρέσεις από την ενημερότητα μετά την τροποποίηση
| Περ. | Πληρωμή για την οποία δεν απαιτείται ενημερότητα | Καθεστώς |
|---|---|---|
| α΄ | Πράξεις μέχρι του ποσού των 10.000 ευρώ | Ισχύον |
| β΄ | Ενισχύσεις βάσει έκτασης, ζώων ή παραγωγής και ειδικά μέτρα στήριξης του ΕΓΤΕ | Ισχύον (νομοτεχνική διόρθωση) |
| γ΄ | Ενισχύσεις ή μέτρα του ΕΓΤΑΑ βάσει έκτασης, ζώων ή παραγωγής | Ισχύον |
| δ΄ | Ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) – Καν. (ΕΕ) 1408/2013 | Ισχύον |
| ε΄ | Παρέμβαση Π3-75.1 ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 και Υπομέτρο 6.1 ΠΑΑ 2014-2022 (ανειλημμένες υποχρεώσεις σε βάρος του ΣΣ ΚΑΠ) | Νέα |
1.3 Η αιτιολογική έκθεση της διάταξης
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η απαίτηση ενημερότητας συνιστά εν προκειμένω τυπική διοικητική διαδικασία χωρίς ουσιαστικό ταμειακό όφελος για το Δημόσιο, διότι οι σχετικές ενισχύσεις είναι – ήδη βάσει της παρ. 2 του ίδιου άρθρου 61 – ακατάσχετες, ασυμψήφιστες και μη υποκείμενες σε παρακράτηση. Το μόνο έμμεσο όφελος θα ήταν η τυχόν καταβολή μίας πρώτης δόσης ρύθμισης οφειλών, προκειμένου ο δικαιούχος να αποκτήσει ενημερότητα.
Τα μεγέθη που επικαλείται η αιτιολογική έκθεση:
- ~24.000 νέοι γεωργοί ωφελούνται συνολικά.
- ~6.800 δικαιούχοι της πρόσκλησης 2024, των οποίων η ένταξη και η πληρωμή μετατέθηκαν κατά περίπου ένα έτος λόγω πρόσθετων ελέγχων.
- Ενίσχυση πρώτης εγκατάστασης: 21.000 € – 30.800 €.
- Οι δικαιούχοι κάλυψαν με ίδιους πόρους, για διάστημα άνω του ενάμισι έτους, το λειτουργικό και επενδυτικό κόστος των νεοϊδρυθεισών εκμεταλλεύσεων.
Η έκθεση χαρακτηρίζει την υφιστάμενη απαίτηση «διοικητικό παράδοξο». Η καθυστέρηση καταβολής της ενίσχυσης οδήγησε σε συσσώρευση ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς, και οι οφειλές αυτές – προϊόν της ίδιας της καθυστέρησης – εμπόδιζαν στη συνέχεια την καταβολή της ενίσχυσης. Ως στόχοι προβάλλονται η άμεση ρευστότητα των νεοεισερχομένων στον πρωτογενή τομέα, η ομαλή υλοποίηση των επιχειρηματικών σχεδίων και η πλήρης απορρόφηση των ενωσιακών πόρων.
1.4 Παρατηρήσεις
- Η νέα περ. ε΄ καταλαμβάνει αποκλειστικά τις δύο δράσεις «Νέων Γεωργών». Για τις λοιπές παρεμβάσεις του ΣΣ ΚΑΠ και του ΠΑΑ που καταβάλλονται με βάση επενδυτικό σχέδιο (π.χ. Σχέδια Βελτίωσης, μεταποίηση) εξακολουθεί να απαιτείται ενημερότητα για πληρωμές άνω των 10.000 ευρώ.
- Η ρύθμιση αίρει μόνο το διαδικαστικό εμπόδιο της προσκόμισης του αποδεικτικού· δεν θίγει το ύψος, τη βεβαίωση ή την είσπραξη των οφειλών με τα λοιπά μέσα του ΚΕΔΕ. Δεδομένου, όμως, του ήδη ισχύοντος ακατάσχετου/ασυμψήφιστου των ποσών, το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η ενίσχυση φθάνει ακέραιη στον δικαιούχο.
- Δεν προβλέπεται ειδική μεταβατική ή αναδρομική διάταξη· η ρύθμιση ισχύει από τη δημοσίευση του νόμου και καταλαμβάνει τις εκκρεμείς κατά τον χρόνο εκείνο πληρωμές.
2. Οι κυρώσεις των υποβαλλόντων ΕΑΕ συνδέονται με την πρόκληση ζημίας (παρ. 2)
2.1 Το πλαίσιο
Το άρθρο 63Α του ν. 5264/2025 (Α΄ 239), όπως προστέθηκε με το άρθρο 96 του ν. 5322/2026 (Α΄ 117), θεσπίζει το καθεστώς ευθύνης και διοικητικών κυρώσεων των προσώπων που αναλαμβάνουν, έναντι αμοιβής, τη διαχείριση και υποβολή Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (ΕΑΕ) στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ). Η παρ. 3 διαρθρώνει τις κυρώσεις σε δύο βαθμίδες: απλές παραβάσεις (περ. α΄) και σοβαρές παραβάσεις (περ. β΄), με αρμόδιο για την επιβολή τον Διοικητή της ΑΑΔΕ.
2.2 Η προστιθέμενη διάταξη
Νέο δεύτερο εδάφιο παρ. 3 άρθρου 63Α ν. 5264/2025
«Οι κυρώσεις των υποπερ. αα) και αγ) της περ. α) επιβάλλονται μόνον εφόσον από την παράβαση έχει προκληθεί ζημία σε βάρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του κρατικού προϋπολογισμού.»
Η προϋπόθεση της ζημίας δεν καλύπτει και τις τρεις απλές παραβάσεις. Αφορά μόνο την υποπερ. αα΄ (πλημμελής αποτύπωση και μεταφορά στο ΟΣΔΕ των προς καταχώρηση στοιχείων που προσκομίστηκαν από τον δικαιούχο) και την υποπερ. αγ΄ (ελλιπής τήρηση φακέλου τεκμηρίωσης). Η υποπερ. αβ΄ – παραβίαση υποχρεώσεων εμπιστευτικότητας – παραμένει κολάσιμη ανεξαρτήτως δημοσιονομικής ζημίας, όπως άλλωστε αρμόζει σε παράβαση που προσβάλλει τα δεδομένα του παραγωγού και όχι το δημόσιο ταμείο.
Σημειώνεται ότι η Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους αποδίδει τη ρύθμιση γενικευμένα («οι αναφερόμενες κυρώσεις … επιβάλλονται μόνον εφόσον … ζημία»), διατύπωση ευρύτερη από το γράμμα της διάταξης.
2.3 Η αιτιολογική έκθεση στηρίζει τη διάκριση στα εξής:
- Οι συμπεριφορές της περ. α΄ περιγράφονται στον νόμο ως πλημμέλειες περί την τήρηση διαδικαστικών υποχρεώσεων της παρ. 2 και δεν συνδέονται με υπαίτια προσβολή της ακρίβειας των δηλωθέντων – αυτή καλύπτεται αποκλειστικά από την περ. β΄.
- Το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 ήδη ανάγει την «τυχόν προκληθείσα ή δυνητική ζημία» σε κριτήριο επιμέτρησης των κυρώσεων. Με τη νέα διάταξη, για τις υποπερ. αα΄ και αγ΄, η ζημία μετατρέπεται από κριτήριο επιμέτρησης σε όρο του αξιοποίνου.
- Επικαλείται ρητά την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος) και την ενωσιακή απαίτηση για κυρώσεις αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
Η διάταξη απαιτεί ζημία που «έχει προκληθεί», δηλαδή επελθούσα και όχι δυνητική. Η «δυνητική ζημία» που μνημονεύεται στο πρώτο εδάφιο εξακολουθεί να λειτουργεί ως κριτήριο επιμέτρησης, όχι όμως ως θεμέλιο επιβολής για τις υποπερ. αα΄ και αγ΄. Το βάρος τεκμηρίωσης της επελθούσας ζημίας φέρει, κατά τις γενικές αρχές, η ελέγχουσα αρχή.
3. Μείωση των προστίμων στο 1/5 για το έτος ΕΑΕ 2026 (παρ. 3)
Παρ. 3 άρθρου 4 – αυτοτελής μεταβατική διάταξη
«Για το έτος υποβολής Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (Ε.Α.Ε.) 2026, τα κατώτατα και ανώτατα όρια των προστίμων της περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 63Α του ν. 5264/2025 μειώνονται στο ένα πέμπτο (1/5).»
| Κατηγορία παράβασης | Γενικό καθεστώς | Έτος ΕΑΕ 2026 |
|---|---|---|
| Απλές παραβάσεις (περ. α΄) αα) πλημμελής αποτύπωση/μεταφορά στοιχείων στο ΟΣΔΕ αβ) παραβίαση εμπιστευτικότητας αγ) ελλιπής τήρηση φακέλου τεκμηρίωσης |
5.000 € – 20.000 € ανά παράβαση + προσωρινός αποκλεισμός από υποβολή ΕΑΕ έως 2 έτη |
1.000 € – 4.000 € ανά παράβαση + προσωρινός αποκλεισμός έως 2 έτη (αμετάβλητος) |
| Σοβαρές παραβάσεις (περ. β΄) ψευδή/ανακριβή/νοθευμένα στοιχεία, απόκρυψη, πλαστά δικαιολογητικά, παραπλανητικές πληροφορίες προς ΑΑΔΕ, μη τήρηση φακέλου, σύγκρουση συμφερόντων |
20.000 € – 50.000 € + προσωρινός ή οριστικός αποκλεισμός |
Αμετάβλητα |
3.1 Γιατί μόνο για το 2026
Το 2026 είναι το πρώτο έτος εφαρμογής του άρθρου 63Α και συμπίπτει με μια τριπλή μεταβολή που περιγράφει η αιτιολογική έκθεση:
- Αλλαγή του Οργανισμού Πληρωμών: από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.
- Αλλαγή του πληροφοριακού περιβάλλοντος υποβολής της ΕΑΕ.
- Αλλαγή του συνόλου των υποχρεώσεων των προσώπων της παρ. 1 του άρθρου 63Α, οι οποίες εξειδικεύονται με τις κανονιστικές αποφάσεις της παρ. 5 του άρθρου 78 του ν. 5264/2025.
Το πρώτο έτος αντιμετωπίζεται ρητά ως περίοδος προσαρμογής και συμμόρφωσης για τους επαγγελματίες που για πρώτη φορά παρέχουν στους αγρότες υπηρεσίες διαχείρισης δηλώσεων ΟΣΔΕ.
3.2 Παρατηρήσεις εφαρμογής
- Η διάταξη συνδέεται με το «έτος υποβολής ΕΑΕ 2026». Επομένως, ακόμη και αν η παράβαση διαπιστωθεί και η απόφαση εκδοθεί σε μεταγενέστερο έτος, εφόσον αφορά ΕΑΕ του έτους 2026 εφαρμόζονται τα μειωμένα όρια.
- Ο προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής ΕΑΕ (έως 2 έτη) δεν θίγεται από τη μείωση. Πρόκειται για κύρωση με πολύ βαρύτερο πρακτικό αντίκτυπο για τον επαγγελματία από το ίδιο το πρόστιμο.
- Ο διπλασιασμός των ορίων σε περίπτωση υποτροπής εντός τριετίας δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να ενεργοποιηθεί για το ίδιο το έτος 2026, καθώς αυτό αποτελεί το πρώτο έτος εφαρμογής.
- Για τις υποπερ. αα΄ και αγ΄ οι δύο ρυθμίσεις λειτουργούν σωρευτικά: πρώτα εξετάζεται αν υπάρχει επελθούσα δημοσιονομική ζημία (προϋπόθεση επιβολής) και, εφόσον υπάρχει, το πρόστιμο για ΕΑΕ 2026 κινείται εντός του εύρους 1.000 – 4.000 ευρώ.