Κι όμως, ορισμένα από τα έπιπλα της IKEA, συνώνυμα της μαζικής παραγωγής, του προσιτού κόστους και της φοιτητικής ανεμελιάς, μετατρέπονται σε περιζήτητα συλλεκτικά τρόπαια που αλλάζουν χέρια για δεκάδες χιλιάδες ευρώ.
Μάλιστα το γεγονός δεν φαίνεται να αποτελεί μια φευγαλέα νοσταλγική μόδα. Στο ιστορικό Stockholms Auktionsverk, έναν από τους παλαιότερους εν λειτουργία οίκους δημοπρασιών παγκοσμίως, πραγματοποιήθηκε μια δημοπρασία αποκλειστικά αφιερωμένη σε vintage κομμάτια της σουηδικής εταιρείας, κομμάτια της οποίας όλοι μας έχουμε βάλει σπίτι μας.
Όταν το «design για όλους» πουλιέται σε τιμές πολυτελείας
Περισσότερα από εκατό αντικείμενα που έκλεισαν τον κύκλο τους σε ιδιωτικές κατοικίες, όπως καναπέδες και συρταριέρες και φουτουριστικά φωτιστικά απέφεραν συνολικά δεκάδες χιλιάδες ευρώ, αποδεικνύοντας ότι το σκανδιναβικό ντιζάιν αντέχει στον χρόνο πολύ καλύτερα απ’ όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ακούει στο όνομα «Cavelli», μια κομψή πολυθρόνα σχεδιασμένη το 1958 από τον Bengt Ruda που στην εποχή της κόστιζε περίπου 27 ευρώ. Σήμερα η τιμή της εκτοξεύτηκε στα 18.000 ευρώ, σπάζοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ μετα-πώλησης για αντικείμενο της σουηδικής αλυσίδας. Αντίστοιχα, ορισμένοι κόκκινοι καναπέδες της δεκαετίας του 1970 που αρχικά πωλούνταν για 120 ευρώ, αγγίζουν σήμερα τετραψήφια ποσά.
Η εξήγηση πίσω από αυτή την αλλαγή κρύβεται στην ίδια την ιστορία της εταιρείας. Στις δεκαετίες του 1950,του 1960 και του 1970, ο ιδρυτής Ingvar Kamprad συνεργάστηκε με σπουδαίους Σκανδιναβούς σχεδιαστές όπως ο Bengt Ruda, η Gillis Lundgren, και αργότερα ο Verner Panton.
Έτσι αρκετά μοντέλα των δεκαετιών εκείνων παρήχθησαν σε περιορισμένους αριθμούς ή αποσύρθηκαν γρήγορα επειδή ήταν πολύ ακριβά στην παραγωγή ή υπερβολικά ρηξικέλευθα για το ευρύ κοινό εκείνων των εποχών.
Στην πραγματικότητα, οι καταναλωτές ως τώρα τα αντιμετώπιζαν ως αναλώσιμα καθημερινά αντικείμενα με τα περισσότερα να καταλήγουν στα σκουπίδια μετά από μερικά χρόνια χρήσης. Έτσι λοιπόν, όσα, λίγα, επιβίωσαν σε άριστη κατάσταση αποτελούν σήμερα σπάνιους, σχετικά μοντέρνους θησαυρούς.
Ακόμη και για την ίδια την IKEA, το φαινόμενο προκαλεί μια γλυκόπικρη ικανοποίηση. Από τη μία πλευρά, πρόκειται για έναν μικρό θρίαμβο του brand identity, πιστοποιώντας πλέον ότι τα προϊόντα της διαθέτουν διαχρονική αισθητική αξία.
Από την άλλη, οι εξωφρενικές τιμές των δημοπρασιών συγκρούονται με τη βασική φιλοσοφία του «δημοκρατικού design», που θέλει τα όμορφα έπιπλα να απευθύνονται σε όλους. Βλέποντας πάντως τη στροφή της αγοράς, η εταιρεία έσπευσε να αξιοποιήσει το momentum, φέρνοντας το γεγονός και πάλι στα μέτρα και της φιλοσοφία της, με το να επανακυκλοφορήσει επιλεγμένα ρετρό σχέδια σε προσιτές τιμές μέσα από επετειακές σειρές.
Για τους λάτρεις της διακόσμησης φυσικά αλλά και για όλους αφού όλοι σχεδόν κατέχουμε αντικείμενα IKEA, το μήνυμα είναι σαφές. Προτού αποφασίσουμε να ξεφορτωθούμε εκείνη την παλιά πολυθρόνα ή το περίεργο φωτιστικό που έχει ξεμείνει στην αποθήκη για χρόνια, οφείλουμε να το σκεφτούμε καλύτερα και να το ψάξουμε περισσότερο.