Η ίδια έχει εμπειρία σε ανώτατες θέσεις εταιρικών υποθέσεων και βιωσιμότητας, ενώ διαθέτει επίσης την ευθύνη της επικοινωνίας ενός σύνθετου διεθνούς έργου, όπως ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (TAP), και έτσι διαμορφώσει μια ξεκάθαρη άποψη για τον ρόλο που οφείλει να έχει η εταιρική επικοινωνία στους σύγχρονους οργανισμούς: να βρίσκεται κοντά στη διοίκηση κι επιπρόσθετα συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων και να συνδέεται με την ουσία της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Αυτή ακριβώς η αντίληψη αποτέλεσε και την αφετηρία για τη δημιουργία της BetterMint, της ανεξάρτητης εταιρείας στρατηγικής επικοινωνίας και εταιρικών υποθέσεων που συνίδρυσε με τον Χάρη Μπότσαρη.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, η Κατερίνα Μουζουράκη μιλά διεξοδικά για τις αλλαγές που έχει γνωρίσει ο κλάδος της επικοινωνίας, τα όρια και τις διακριτές αποστολές της εταιρικής επικοινωνίας και του marketing, αλλά και για τις απαιτήσεις τόσο της επιχειρηματικότητας όσο και της σύγχρονης ηγεσίας. Αναφέρεται, επιπρόσθετα, στη σημασία της αξιοπιστίας, της προσαρμοστικότητας και της προσωπικής ευθύνης. Παράλληλα, δεν διστάζει να σταθεί στις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στον επαγγελματικό χώρο, επισημαίνοντας ότι η ικανότητα και η σκληρή δουλειά δεν αρκούν πάντα, εάν δεν συνοδεύονται από τη διεκδίκηση της αναγνώρισης και των ευκαιριών που τους αναλογούν.
«Η επικοινωνία είναι κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχή υλοποίηση μιας επένδυσης»
Τα σημαντικότερα σημεία καμπής στην επαγγελματική της πορεία δεν συνδέονται απαραίτητα με αλλαγές τίτλων ή θέσεων, αλλά με τις στιγμές που χρειάστηκε να διευρύνει τον τρόπο σκέψης της, να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη, και να κινηθεί εκτός της ζώνης άνεσής της. «Καθοριστικό ορόσημο ήταν η ανάληψη του ρόλου της επικεφαλής επικοινωνίας για την Ελλάδα στον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (TAP), την περίοδο που ένα διεθνές ενεργειακό έργο έπρεπε να αποκτήσει ουσιαστική παρουσία και αποδοχή στις τοπικές κοινωνίες. Εκεί συνειδητοποίησα στην πράξη ότι η επικοινωνία δεν αφορά μόνο τη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας. Είναι κρίσιμος παράγοντας για τη δημιουργία εμπιστοσύνης, τη διαχείριση κινδύνων και, τελικά, την επιτυχή υλοποίηση μιας επένδυσης», αναφέρει.
«Ήταν μια συνειδητή επιλογή να αξιοποιήσω την πολυετή μου εμπειρία σε μεγάλους οργανισμούς, δημιουργώντας ένα διαφορετικό μοντέλο στρατηγικής συμβουλευτικής»
«Η μετέπειτα εμπειρία μου σε ανώτατες θέσεις εταιρικών υποθέσεων και βιωσιμότητας, ιδιαίτερα στον βιομηχανικό και ενεργειακό κλάδο, διεύρυνε ακόμη περισσότερο αυτήν την αντίληψη. Με έφερε πιο κοντά στη στρατηγική, στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων και στην ανάγκη η επικοινωνία να συνδέεται με τις πραγματικές προτεραιότητες μιας εταιρείας, αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα. Το πιο πρόσφατο, και ίσως πιο προσωπικό σημείο καμπής, ήταν η απόφαση να συνιδρύσω την BetterMint και να περάσω από την εταιρική ηγεσία στην επιχειρηματικότητα. Ήταν μια συνειδητή επιλογή να αξιοποιήσω την πολυετή μου εμπειρία σε μεγάλους οργανισμούς, δημιουργώντας ένα διαφορετικό μοντέλο στρατηγικής συμβουλευτικής», προσθέτει.
Στα 25 χρόνια της επαγγελματικής διαδρομής της Κατερίνας Μουζουράκη, έχουν αλλάξει ριζικά τα μέσα, οι ταχύτητες, αλλά και οι απαιτήσεις της επικοινωνίας. «Στην αρχή της καριέρας μου, η επικοινωνία συνδεόταν περισσότερο με τη διαχείριση της πληροφορίας, τη σχέση με τα μέσα ενημέρωσης, και την εταιρική εικόνα. Σταδιακά, και ιδιαίτερα μέσα από την εμπειρία μου σε σύνθετα επιχειρηματικά περιβάλλοντα, κατάλαβα ότι η μεγαλύτερη αξία της επικοινωνίας βρίσκεται πολύ πιο πριν από τη δημόσια ανακοίνωση μιας απόφασης.
Η ουσιαστική επικοινωνία αρχίζει στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Εκεί όπου αξιολογούνται οι κίνδυνοι, οι προσδοκίες των ενδιαφερόμενων μερών, οι κοινωνικές επιπτώσεις, και οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την επιτυχία μιας στρατηγικής», εξηγεί.
«Σήμερα, μάλιστα, θεωρώ ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τον κλάδο μας δεν είναι η τεχνολογία ή τα νέα μέσα επικοινωνίας. Είναι να μπορέσει η εταιρική επικοινωνία να διατηρήσει το στρατηγικό της ρόλο μέσα στους οργανισμούς. Όταν οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν αυξανόμενες γεωπολιτικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και ρυθμιστικές προκλήσεις, η επικοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως λειτουργία προβολής ή υποστήριξης εμπορικών στόχων. Αντιθέτως, πιστεύω ότι η θέση της είναι δίπλα στη διοίκηση, εκεί όπου διαμορφώνονται οι αποφάσεις. Και όχι στο τέλος της διαδικασίας, όταν πρέπει να ανακοινωθούν», συμπληρώνει.
«Το marketing διαφέρει με την εταιρική επικοινωνία στη στοχοθεσία και στα κριτήρια επιτυχίας»
Η απόφαση να συνδημιουργήσει την BetterMint προέκυψε από την ανάγκη να συνεχίσει να ασκεί την εταιρική επικοινωνία με τον τρόπο που πιστεύει ότι έχει πραγματική αξία, όπως μοιράζεται. «Στα τελευταία χρόνια της εταιρικής μου διαδρομής παρατηρούσα μια τάση που με προβλημάτιζε: τη σταδιακή συγχώνευση της εταιρικής επικοινωνίας με το marketing και, σε αρκετές περιπτώσεις, την οργανωτική υπαγωγή της σε εμπορικές διευθύνσεις. Δεν αμφισβητώ τη σημασία του marketing ούτε την ανάγκη στενής συνεργασίας των δύο λειτουργιών. Πρόκειται, όμως, για διαφορετικές αποστολές, με διαφορετική στοχοθεσία, και διαφορετικά κριτήρια επιτυχίας», σχολιάζει.
«Η εταιρική επικοινωνία, όταν ασκείται στρατηγικά, δεν περιορίζεται στην προώθηση προϊόντων, υπηρεσιών ή εταιρικών μηνυμάτων. Αφορά τη φήμη, την εμπιστοσύνη, τις σχέσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τη διαχείριση κινδύνων και την κοινωνική και θεσμική νομιμοποίηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Για να επιτελέσει αυτόν τον ρόλο, χρειάζεται να έχει πρόσβαση στη διοίκηση και ουσιαστική συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Έβλεπα, λοιπόν, έναν ρόλο στον οποίο είχα επενδύσει επαγγελματικά επί πολλά χρόνια να απομακρύνεται σταδιακά από το τραπέζι των αποφάσεων. Και συνειδητοποίησα ότι, αντί να προσπαθώ να προσαρμοστώ σε αυτή τη μετατόπιση, θα μπορούσα να δημιουργήσω ένα διαφορετικό μοντέλο. Αυτή η συνειδητοποίηση και η κοινή αντίληψη για το μέλλον της στρατηγικής επικοινωνίας, μας οδήγησαν –με τον συνέταιρό μου, Χάρη Μπότσαρη– στην απόφαση δημιουργίας της BetterMint: μιας ανεξάρτητης εταιρείας στρατηγικής επικοινωνίας και εταιρικών υποθέσεων, με έμπειρους συμβούλους που συνεργάζονται απευθείας με την ανώτατη διοίκηση και αντιμετωπίζουν την επικοινωνία ως αναπόσπαστο μέρος της επιχειρηματικής στρατηγικής», δηλώνει κατόπιν.
«Θέλαμε να είμαστε οι σύμβουλοι που ένας CEO ή ένα Διοικητικό Συμβούλιο εμπιστεύεται όταν καλείται να λάβει σύνθετες αποφάσεις»
«Δεν θέλαμε να δημιουργήσουμε άλλη μία εταιρεία που απλώς υλοποιεί επικοινωνιακές ενέργειες. Θέλαμε να είμαστε οι σύμβουλοι που ένας CEO ή ένα Διοικητικό Συμβούλιο εμπιστεύεται όταν καλείται να λάβει σύνθετες αποφάσεις, και να διαχειριστεί κρίσιμες σχέσεις με το οικοσύστημα όπου δραστηριοποιείται. Η δημιουργία της BetterMint είναι ουσιαστικά η δική μας απάντηση στο ερώτημα ποια είναι η θέση της επικοινωνίας σε έναν οργανισμό», τονίζει.
Η επιχειρηματικότητα έχει διδάξει την Κατερίνα Μουζουράκη ότι το όραμα αποκτά πραγματική αξία όταν αποτυπώνεται στις καθημερινές αποφάσεις: στον τρόπο που επιλέγει κανείς τους συνεργάτες του, στις δουλειές που αναλαμβάνει, στα πρότυπα ποιότητας που θέτει και, κυρίως, σε όσα δεν διατίθεται να διαπραγματευτεί.
Για την ίδια, η διοίκηση μιας εταιρείας συμβούλων έχει μια ιδιαίτερη πρόκληση: το σημαντικότερο κεφάλαιό της είναι η κρίση, η γνώση, και η προσωπική αξιοπιστία των ανθρώπων της. Αξίες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από διαδικασίες ή εργαλεία.
«Θεωρώ πως η προσωπική εμπλοκή μας στα σημαντικά ζητήματα των πελατών είναι αναπόσπαστο μέρος της αξίας που προσφέρουμε»
«Πιστεύω στην ηγεσία που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη, στη σαφήνεια των προσδοκιών και στην προσωπική ευθύνη. Θέλω οι συνεργάτες μου να έχουν χώρο να σκέφτονται ανεξάρτητα, να διατυπώνουν διαφορετικές απόψεις και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες. Ταυτόχρονα, θεωρώ απαραίτητα τα υψηλά επαγγελματικά πρότυπα, τη συνέπεια, και την προσήλωση στο αποτέλεσμα. Προσπαθώ, επίσης, να διατηρώ κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό: την άμεση επαφή με το αντικείμενο της δουλειάς μας. Θεωρώ πως η προσωπική εμπλοκή, τόσο η δική μου όσο και του συνεταίρου μου, στα σημαντικά ζητήματα των πελατών μας είναι αναπόσπαστο μέρος της αξίας που προσφέρουμε», υπογραμμίζει.
Οι βασικές αρχές της αποτελεσματικής επικοινωνίας είναι κοινές, και είναι τρεις
Η ίδια, έχοντας εργαστεί σε διαφορετικούς κλάδους, έχει διαπιστώσει ότι οι βασικές αρχές της αποτελεσματικής επικοινωνίας είναι κοινές. Δηλώνει επ’ αυτού τα εξής: «Η πρώτη είναι η βαθιά κατανόηση του επιχειρηματικού αντικειμένου. Δεν μπορείς να συμβουλεύσεις ουσιαστικά έναν οργανισμό αν δεν κατανοείς πώς λειτουργεί, ποιες είναι οι προτεραιότητές του, τι διακυβεύεται στις αποφάσεις του, και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη δραστηριότητά του. Η δεύτερη είναι η αξιοπιστία. Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με επικοινωνιακές τεχνικές, αλλά με συνέπεια ανάμεσα σε όσα ένας οργανισμός λέει και σε όσα πράττει. Ιδιαίτερα σε κλάδους με έντονο κοινωνικό, περιβαλλοντικό ή οικονομικό αποτύπωμα, η επικοινωνία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ουσία. Η τρίτη είναι η ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι διαφορετικές οπτικές. Μια επιχειρηματική απόφαση μπορεί να είναι απολύτως ορθολογική από την πλευρά της διοίκησης, αλλά να δημιουργεί εύλογες ανησυχίες σε εργαζομένους, τοπικές κοινωνίες ή άλλους ενδιαφερόμενους. Η αποτελεσματική επικοινωνία προϋποθέτει να αναγνωρίζεις αυτές τις ανησυχίες και να τις ενσωματώνεις στον στρατηγικό σχεδιασμό. Τέλος, θεωρώ καθοριστική την ικανότητα να λες την αλήθεια στη διοίκηση, ακόμη και όταν δεν είναι αυτό που θα ήθελε να ακούσει».
«Δεν αρκεί να είσαι καλή στη δουλειά σου – Χρειάζεται να μάθεις να διεκδικείς την αναγνώριση, τις ευκαιρίες, και τη θέση που σου αξίζει»
«Νομίζω ότι όσο μεγαλώνω και αποκτώ περισσότερη επαγγελματική εμπειρία, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ πόσο βαθιά επηρεάζουν τις επιλογές μας τα στερεότυπα με τα οποία έχουμε μεγαλώσει, ακόμη και όταν πιστεύουμε ότι τα έχουμε ξεπεράσει. Στην αρχή της καριέρας μου θεωρούσα ότι η σκληρή δουλειά, η συνέπεια και οι ικανότητες αρκούν για να εξελιχθεί κανείς επαγγελματικά. Σήμερα γνωρίζω ότι, ειδικά για τις γυναίκες, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Δεν αρκεί να είσαι καλή στη δουλειά σου. Χρειάζεται να μάθεις να διεκδικείς την αναγνώριση, τις ευκαιρίες, και τη θέση που σου αξίζει», εξηγεί.
«Πιστεύω ότι πολλές γυναίκες της γενιάς μου μεγαλώσαμε με την αντίληψη ότι πρέπει να είμαστε ευγενικές, υπομονετικές, να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις, αλλά ταυτόχρονα να αποδεικνύουμε διαρκώς την αξία μας. Αυτές οι προσδοκίες μάς ακολουθούν συχνά και στον επαγγελματικό χώρο, επηρεάζοντας τον τρόπο που διαπραγματευόμαστε, διεκδικούμε ή αναλαμβάνουμε ρίσκα. Το διαπίστωσα και προσωπικά όταν αποφάσισα να κάνω το βήμα προς την επιχειρηματικότητα, δημιουργώντας τη BetterMint. Παρά την εμπειρία και την αυτοπεποίθηση που είχα αποκτήσει, βρέθηκα να προβληματίζομαι για ζητήματα που συνδέονταν περισσότερο με τις κοινωνικές προσδοκίες από μια γυναίκα και μητέρα παρά με τις πραγματικές μου επαγγελματικές δυνατότητες.
Αυτή η εμπειρία με έκανε να αντιληφθώ ακόμη πιο καθαρά ότι η γυναικεία ενδυνάμωση δεν είναι μόνο ζήτημα ίσων ευκαιριών, αλλά και απελευθέρωσης από περιορισμούς που πολλές φορές έχουμε εσωτερικεύσει», υποστηρίζει.
«Προσαρμοστικότητα σημαίνει να μπορείς να ανταποκρίνεσαι στις αλλαγές χωρίς να χάνεις τις βασικές αρχές σου»
Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά τα οποία η Κατερίνα Μουζουράκη θεωρεί ότι τη βοήθησαν περισσότερο να προχωρήσει σε απαιτητικά επαγγελματικά περιβάλλοντα, αναφέρει ότι θα ξεχώριζε τρία: την προσαρμοστικότητα, την επιμονή, και την ικανότητα να διατηρεί καθαρή σκέψη υπό πίεση.
«Η επαγγελματική μου πορεία περιλαμβάνει διαφορετικούς κλάδους, εταιρικές κουλτούρες, και περιβάλλοντα με υψηλές απαιτήσεις. Σε κάθε μετάβαση χρειάστηκε να μάθω γρήγορα, να κατανοήσω νέες πραγματικότητες, και να κερδίσω την εμπιστοσύνη ανθρώπων με διαφορετικές εμπειρίες και προτεραιότητες. Προσαρμοστικότητα, όμως, δεν σημαίνει να αλλάζεις διαρκώς κατεύθυνση. Σημαίνει να μπορείς να ανταποκρίνεσαι στις αλλαγές χωρίς να χάνεις τις βασικές αρχές σου», σημειώνει.
«Τα ουσιαστικά αποτελέσματα σπάνια έρχονται εύκολα ή γρήγορα»
«Η επιμονή είναι εξίσου σημαντική. Έχω μάθει ότι τα ουσιαστικά αποτελέσματα σπάνια έρχονται εύκολα ή γρήγορα. Χρειάζονται συνέπεια, υπομονή, και την ικανότητα να συνεχίζεις ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές. Τέλος, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την ψυχραιμία. Στην επικοινωνία, και ακόμη περισσότερο στη διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων, είναι εύκολο να παρασυρθεί κανείς από την πίεση της στιγμής. Προσπαθώ να αξιολογώ τα δεδομένα και να επικεντρώνομαι σε αυτό που πραγματικά χρειάζεται να γίνει, ώστε όχι μόνο να επιλυθεί αποτελεσματικά ένα ζήτημα, αλλά και να θωρακιστεί μακροπρόθεσμα η φήμη και αξιοπιστία μιας εταιρείας», προσθέτει.
Για την BetterMint, όπως αποκαλύπτει η Συνιδρύτριά της, το επόμενο κεφάλαιο αφορά την εδραίωση και την εξέλιξη του μοντέλου που δημιούργησε από κοινού με τον Χάρη Μπότσαρη. «Θέλω να συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε επιλεκτικά, να διευρύνουμε το αποτύπωμά μας, και να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με οργανισμούς που αντιμετωπίζουν ενδιαφέρουσες προκλήσεις», δηλώνει συγκεκριμένα. «Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η δυνατότητα να υποστηρίζουμε διεθνείς εταιρείες και επενδυτές που δραστηριοποιούνται ή σχεδιάζουν να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα. Πιστεύω ότι η γνώση του τοπικού επιχειρηματικού, θεσμικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τη διεθνή μας εμπειρία, μπορεί να δημιουργήσει σημαντική προστιθέμενη αξία», εξηγεί.
«Φιλοδοξία μου δεν είναι η ανάπτυξη ως αυτοσκοπός»
«Φιλοδοξία μου, ωστόσο, δεν είναι η ανάπτυξη ως αυτοσκοπός. Θέλω να διατηρήσουμε τα χαρακτηριστικά που μας διαφοροποιούν: την προσωπική εμπλοκή, τη στρατηγική σκέψη, την ανεξαρτησία της συμβουλευτικής, και τις σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πελάτες μας», συμπληρώνει.
«Η επαγγελματική εξέλιξη σταματά όταν πάψεις να αναζητάς την επόμενη πρόκληση»
Αν υπάρχει κάτι που θα ήθελε να έχει πετύχει τα επόμενα χρόνια, είναι να έχει δημιουργήσει κάτι με διάρκεια, μία ισχυρή ομάδα που θα εξελίσσεται και θα διατηρεί την ποιότητα και τις σχέσεις εμπιστοσύνης που αποτελούν τη βάση της BetterMint. Και, ταυτόχρονα, να συνεχίσει να μαθαίνει, να εξελίσσεται και να δοκιμάζει τις δυνατότητές της. «Θεωρώ ότι η επαγγελματική εξέλιξη δεν σταματά όταν φτάσεις σε μια θέση ευθύνης. Σταματά όταν πάψεις να αναζητάς την επόμενη πρόκληση», υπογραμμίζει καταληκτικά η Κατερίνα Μουζουράκη.