Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για όποιον κάνει σήμερα διανομές με μπλοκάκι; Και τι πρέπει να έχει τακτοποιήσει μέχρι τότε, ώστε να μη βρεθεί εκτεθειμένος, όποιο κι αν είναι το τελικό κείμενο του νόμου;
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία
Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 εγκρίθηκε το 2024 και αφορά όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, από διανομείς φαγητού μέχρι οδηγούς. Τα κράτη-μέλη έχουν προθεσμία έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 για να τη μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο. Τρία σημεία της ενδιαφέρουν άμεσα τους διανομείς:
- Τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας. Όταν υπάρχουν στοιχεία ότι η πλατφόρμα ελέγχει και κατευθύνει τη δουλειά, η σχέση τεκμαίρεται ως μισθωτή. Αν η πλατφόρμα υποστηρίζει ότι ο διανομέας είναι ανεξάρτητος, εκείνη πρέπει να το αποδείξει.
- Άνθρωπος πίσω από τις σημαντικές αποφάσεις. Η αναστολή ή το κλείσιμο λογαριασμού δεν μπορεί να αποφασίζεται μόνο από αλγόριθμο.
- Διαφάνεια. Ο διανομέας έχει δικαίωμα να ξέρει πώς τα αυτοματοποιημένα συστήματα μοιράζουν τις παραγγελίες και πώς τον αξιολογούν.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Με το ισχύον πλαίσιο (ν. 4808/2021), ένας διανομέας πλατφόρμας μπορεί να συνεργάζεται ως ανεξάρτητος επαγγελματίας όταν, μεταξύ άλλων, επιλέγει ελεύθερα πότε δουλεύει και μπορεί να συνεργάζεται και με άλλες πλατφόρμες. Σε αυτή τη βάση συνεργάζονται σήμερα η Wolt και το efood με διανομείς ως ελεύθερους επαγγελματίες.
Αυτό σημαίνει έναρξη εργασιών στην ΑΑΔΕ, κατάλληλο ΚΑΔ (η Wolt ζητά τον 53.20.12, Υπηρεσίες Διανομής), κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, εισφορές στον e-ΕΦΚΑ ως μη μισθωτός και δηλωμένη φορολογική έδρα. Τα παραστατικά για τις διανομές συνήθως τα εκδίδει η ίδια η πλατφόρμα με αυτοτιμολόγηση και τα διαβιβάζει στο myDATA.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του καλοκαιριού, το νομοσχέδιο θα ορίζει κριτήρια με βάση τα οποία ένας εργαζόμενος σε πλατφόρμα θα θεωρείται μισθωτός. Όσοι τα πληρούν θα περάσουν σε εξαρτημένη εργασία, ενώ οι υπόλοιποι θα παραμείνουν ελεύθεροι επαγγελματίες. Το τελικό κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, και η αγορά έχει ήδη εκφράσει επιφυλάξεις. Για τον διανομέα, λοιπόν, ανοίγουν δύο σενάρια.
Σενάριο 1: Γίνεσαι μισθωτός
Αν η σχέση σου με την πλατφόρμα χαρακτηριστεί εξαρτημένη εργασία, τις εισφορές τις πληρώνει ο εργοδότης και αποκτάς τα δικαιώματα του μισθωτού, όπως άδειες και επίδομα ασθενείας. Για αυτή τη δουλειά δεν θα χρειάζεσαι πλέον έναρξη, ΦΠΑ και έδρα. Η διακοπή εργασιών στην εφορία, όμως, γίνεται μόνο αφού υπογράψεις σύμβαση εργασίας, όχι πριν.
Σενάριο 2: Μένεις ελεύθερος επαγγελματίας
Αν η πλατφόρμα αποδείξει ότι δουλεύεις ανεξάρτητα, ή αν επιλέξεις ο ίδιος να μείνεις ανεξάρτητος για να δουλεύεις σε περισσότερες εφαρμογές, οι υποχρεώσεις σου μένουν ίδιες. Με το νέο πλαίσιο, όμως, το πραγματικό καθεστώς κάθε συνεργασίας θα ελέγχεται πιο προσεκτικά. Όποιος έχει τα φορολογικά του σε τάξη θα περάσει αυτή τη μετάβαση χωρίς εκπλήξεις.
Μην κλείσεις το μπλοκάκι πριν ψηφιστεί ο νόμος
Μέχρι να ψηφιστεί ο νόμος και να αλλάξουν οι συμβάσεις, ισχύουν οι σημερινοί κανόνες. Αν κάνεις διακοπή εργασιών νωρίτερα, απλώς δεν θα μπορείς να δουλέψεις. Κράτα την έναρξή σου ενεργή, συνέχισε να αποδίδεις κανονικά ΦΠΑ και εισφορές, και περίμενε τις οδηγίες της πλατφόρμας σου και του λογιστή σου όταν δημοσιευτεί το τελικό κείμενο.

Τι να έχεις τακτοποιήσει μέχρι τον Δεκέμβριο
- ΚΑΔ και ΦΠΑ. Έλεγξε ότι η έναρξή σου έχει τον ΚΑΔ που ζητά η πλατφόρμα και ότι είσαι σε κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, όχι στο ειδικό καθεστώς απαλλαγής.
- Παραστατικά και myDATA. Τα παραστατικά αυτοτιμολόγησης πρέπει να συμφωνούν με όσα πληρώθηκες. Μην εκδίδεις δεύτερο παραστατικό για διανομές που έχει ήδη τιμολογήσει η πλατφόρμα.
- ΦΠΑ στην άκρη. Ο ΦΠΑ που εισπράττεις πάνω από την αμοιβή σου δεν είναι δικός σου. Κράτα τον στην άκρη από κάθε πληρωμή, για να μη βρεθείς ακάλυπτος στη δήλωση.
- Ενημερότητα στον e-ΕΦΚΑ. Οι εισφορές σου πρέπει να είναι πληρωμένες, ώστε να μπορείς να βγάλεις ασφαλιστική ενημερότητα όποτε τη χρειαστείς.
- Έδρα. Είναι το σημείο που ξεχνούν οι περισσότεροι, και αξίζει μια ματιά παρακάτω.
Το σημείο που ξεχνούν οι περισσότεροι: η έδρα
Ένας διανομέας περνά όλη τη μέρα στον δρόμο, αλλά για την ΑΑΔΕ χρειάζεται μία δηλωμένη διεύθυνση έδρας. Εκεί τον αναζητούν η εφορία και ο e-ΕΦΚΑ, και αυτή εμφανίζεται στα φορολογικά στοιχεία του ΑΦΜ του. Οι περισσότεροι δηλώνουν το σπίτι τους, και εκεί ξεκινούν τα προβλήματα:
- Αν μένεις στο νοίκι ή μοιράζεσαι διαμέρισμα, χρειάζεσαι τη συναίνεση του ιδιοκτήτη για να δηλώσεις το σπίτι ως έδρα.
- Κάθε φορά που μετακομίζεις, πρέπει να κάνεις μεταβολή έδρας στην εφορία.
- Η αλληλογραφία της εφορίας και του e-ΕΦΚΑ μπορεί να χαθεί σε παλιά γραμματοκιβώτια, ακριβώς την περίοδο που αλλάζουν οι κανόνες.
Αν μείνεις ελεύθερος επαγγελματίας μετά τον Δεκέμβριο, μια σταθερή επαγγελματική έδρα σε γλιτώνει από όλα αυτά. Η λύση είναι η ενοικίαση φορολογικής έδρας, δηλαδή μισθωτήριο επαγγελματικής στέγης καταχωρημένο στο TAXISNET σε κτίριο γραφείων, με γραμματοκιβώτιο και παραλαβή αλληλογραφίας. Η διεύθυνση της δραστηριότητάς σου μένει ίδια όπου κι αν μένεις.
Στην Αθήνα, η BASES δίνει φορολογική έδρα για διανομείς Wolt και efood με μισθωτήριο στο TAXISNET που εκδίδεται σε 10 λεπτά, από 29€ τον μήνα με ετήσιο πακέτο. Ένα απλό εικονικό γραφείο δεν αρκεί για έναρξη, γιατί δεν περιλαμβάνει μισθωτήριο που δηλώνεται στην εφορία.
Συχνές ερωτήσεις διανομέων
Μπορώ να δουλεύω ταυτόχρονα σε Wolt και efood;
Ως ελεύθερος επαγγελματίας, ναι. Η δυνατότητα να συνεργάζεσαι με περισσότερες πλατφόρμες είναι μάλιστα ένα από τα στοιχεία που δείχνουν ανεξάρτητη συνεργασία. Αρκεί κάθε πλατφόρμα να εκδίδει τα δικά της παραστατικά και να τα παρακολουθείς στο myDATA.
Έχω χαμηλά έσοδα. Μπορώ να μπω στο ειδικό καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ;
Για τις διανομές μέσω Wolt και efood, στην πράξη όχι. Η Wolt ζητά ρητά κανονικό καθεστώς ΦΠΑ και το efood πληρώνει την αμοιβή συν ΦΠΑ 24%. Ο σωστός ΚΑΔ και το καθεστώς ΦΠΑ για τη δική σου έναρξη πρέπει να επιβεβαιωθούν από τον λογιστή σου.
Πρέπει να αλλάξω έδρα τώρα ή να περιμένω τον νόμο;
Η έδρα δεν εξαρτάται από το νομοσχέδιο. Αν σήμερα έχεις δηλώσει ένα σπίτι που ετοιμάζεσαι να αφήσεις ή που δεν σου ανήκει, η μεταβολή χρειάζεται έτσι κι αλλιώς, και είναι καλύτερα να γίνει πριν από μια περίοδο αλλαγών.
Συμπέρασμα
Ο Δεκέμβριος φέρνει αλλαγές για όσους δουλεύουν σε Wolt και efood, αλλά το πώς ακριβώς θα σε αφορούν θα κριθεί από το τελικό κείμενο του νόμου. Μέχρι τότε, η πιο σίγουρη κίνηση είναι να έχεις τα φορολογικά σου σε τάξη: σωστό ΚΑΔ, καθαρά παραστατικά, ΦΠΑ στην άκρη, ενημερότητα στον e-ΕΦΚΑ και μια έδρα που δεν αλλάζει κάθε φορά που αλλάζεις σπίτι. Έτσι, όποιο σενάριο κι αν ισχύσει, θα είσαι έτοιμος.