Φορολογικά

Δύο λογιστές, δύο επιλογές


Του Σταυρουλάκη Αρτ. Κωνσταντίνου, Οικονομολόγου Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής Θες/κης,  Λογιστή – φοροτεχνικού.
πρώην Προέδρου του Συλλόγου Λογιστών Ν. Χανίων 

Στο κύκλωμα των εικονικών επιστροφών φόρου που αποκάλυψε πρόσφατα η ΑΑΔΕ, η είδηση για τον κλάδο μας δεν ήταν τα 28 εκατ. ευρώ της απόκρυψης, ούτε οι τέσσερις συλληφθέντες λογιστές. Ήταν δύο λογιστές που, σύμφωνα με καταθέσεις που δημοσίευσε η Καθημερινή, βρέθηκαν μπροστά στο ίδιο δίλημμα και έκαναν διαφορετικά πράγματα.

Η μία είδε μια επιχείρηση εστίασης να εμφανίζει παρακρατήσεις για αμοιβές ελεύθερων επαγγελματιών που δεν είχαν καμία σχέση με τη δουλειά της. Όπως κατέθεσε, της πρόσφεραν περίπου 5.000 ευρώ ανά δήλωση και της είπαν ότι «πρέπει να υποβληθούν τώρα». Αρνήθηκε. 
Ο άλλος υπέβαλε δηλώσεις για επτά εταιρείες και, όπως κατέθεσε, πήρε συνολικά 30.000 ευρώ. Αν ήξερε τι υπέβαλλε θα το κρίνει η Δικαιοσύνη.

Η διαφορά ανάμεσά τους δεν είναι μόνο ζήτημα συνείδησης. Είναι και ζήτημα του πλαισίου μέσα στο οποίο δουλεύουμε. Γιατί ένα επάγγελμα δεν μπορεί να στηρίζει το κύρος του μόνο στην προσωπική αρετή των μελών του.

Για να δούμε λίγο ξανά την ευθύνη…
Σήμερα ο λογιστής ζει ανάμεσα σε δύο άκρα. Από τη μία πλευρά, η διοίκηση τον βλέπει ως επέκτασή της και του φορτώνει υποχρεώσεις, προθεσμίες και απειλές κυρώσεων, συχνά για στοιχεία που ο ίδιος δεν ελέγχει. Από την άλλη, όπως δείχνει η υπόθεση του καφενείου στην Αθήνα, αρκεί ένας κωδικός και μια σύνδεση για να υποβληθούν εννέα δηλώσεις σε δεκαπέντε λεπτά, χωρίς να ξέρει κανείς ποιος κάθεται πίσω από την οθόνη.

Η αδικία είναι διπλή. 
Ο συνεπής λογιστής φοβάται ότι θα πληρώσει για το λάθος ή την απάτη του πελάτη του. Ο επίορκος υπολογίζει ότι ο κίνδυνος να εντοπιστεί είναι μικρός και η αμοιβή μεγάλη. Όταν η ευθύνη δεν έχει σαφή όρια, βαραίνει τον έντιμο και αφήνει ελεύθερο το πεδίο στον ανέντιμο.

Έτσι φτάνουμε στο παράδοξο: το επάγγελμα είναι ταυτόχρονα υπερφορτωμένο με υποχρεώσεις και απροστάτευτο απέναντι στους επιτήδειους. Και όσο δεν ξέρουμε ακριβώς για τι είμαστε υπεύθυνοι, ο πελάτης δεν ξέρει για τι μας πληρώνει.

Τι σημαίνει όμως  διακριτή και δίκαιη ευθύνη;
Δεν ζητάμε λιγότερη ευθύνη. Ζητάμε ευθύνη με σαφή περίγραμμα, ώστε να ξέρει ο καθένας τι αναλαμβάνει και τι όχι. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον τέσσερα πράγματα:

[α] Διάκριση ρόλων. Για την αλήθεια των στοιχείων ευθύνεται ο επιχειρηματίας. Για την ορθή εφαρμογή του νόμου στα στοιχεία που του δίνονται ευθύνεται ο λογιστής.

[β] Διάκριση λάθους και δόλου.
Άλλο το αθέλητο σφάλμα σε ένα σύστημα που αλλάζει κάθε μήνα και άλλο η ενσυνείδητη συμμετοχή σε απάτη. Το πρώτο θέλει διόρθωση, το δεύτερο θέλει αυστηρή τιμωρία και αφαίρεση άδειας.

[γ] Ταυτοποίηση του υποβάλλοντος.
Κάθε δήλωση να συνδέεται με συγκεκριμένο, αδειούχο λογιστή, ο οποίος βάζει την υπογραφή του και αναλαμβάνει το βάρος της.

[δ] Αναλογικότητα.
Οι κυρώσεις να έχουν σχέση με το μέγεθος της παράβασης και με το αν ο λογιστής μπορούσε πράγματι να την αντιληφθεί.

Ένα τέτοιο πλαίσιο δεν προστατεύει μόνο το Δημόσιο. Προστατεύει και τον λογιστή που λέει «όχι». Η λογίστρια της υπόθεσης αρνήθηκε μόνη της. Με σαφή ευθύνη, η άρνησή της θα ήταν αυτονόητη, γιατί κανείς δεν θα της ζητούσε να ρισκάρει την άδειά της για τα χρήματα άλλου.

Δείτε όμως κάτι σας παρακαλώ. Στα σεμινάρια που γίνονται στους λογιστές, και συγκεκριμένα στα πλαίσια της «Δέουσας (εκ του δέους) Επιμέλειας» λένε πως έχει ευθύνη και η λογίστρια αυτή ακόμα και αν αρνηθεί να κάνει κάτι παράνομο. Πρέπει – λέει – και να το καταδώσει. Και εκεί αρχίζει και τελειώνει το μπάχαλο. Αντί να αρκεί να αρνηθεί την συνέργεια πρέπει – λέει – να πάει και να τον καταδώσει (πολλές φορές χωρίς να είναι απόλυτα σίγουρη ότι υπάρχει παρανομία), να μπλέξει τον άλλον και να κινδυνεύουν μετά η οικογένεια και τα παιδιά της. Βρε δεν πάτε να δείτε αν έρχομαι !!

Ηρεμώ και συνεχίζω:

Η ευθύνη φέρνει ποιότητα, ήθος και αμοιβή

Σε όλα τα επαγγέλματα που σέβεται η κοινωνία, η υπογραφή έχει βάρος. Ο γιατρός, ο μηχανικός και ο ορκωτός ελεγκτής αμείβονται γιατί αναλαμβάνουν κίνδυνο, όχι μόνο για τον χρόνο που δουλεύουν.

Η ευθύνη φέρνει ποιότητα. Όποιος ξέρει ότι θα λογοδοτήσει, ελέγχει, ρωτάει και εκπαιδεύεται. Φέρνει και ήθος, γιατί η άρνηση μιας ύποπτης δουλειάς παύει να είναι ηρωισμός και γίνεται επαγγελματική υποχρέωση.

Και φέρνει καλύτερη αμοιβή. Η δουλειά του λογιστή σήμερα συχνά αντιμετωπίζεται ως απλή «πληκτρολόγηση», που οποιοσδήποτε κάνει φθηνότερα. Όταν η υπογραφή σημαίνει κάτι, ο πελάτης δεν πληρώνει πια για μια υπηρεσία γραφείου. Πληρώνει για εγγύηση και ασφάλεια, και ο αθέμιτος ανταγωνισμός των «φθηνών δηλώσεων» χάνει το έδαφός του.

Η ανευθυνότητα έχει και αυτή την τιμή της. Στην υπόθεση αυτή, αν ισχύουν τα αναφερόμενα στην Καθημερινή, οι δηλώσεις επτά εταιρειών κόστισαν, κατά την κατάθεση, 30.000 ευρώ. Τόσο φθηνά πουλιέται ένα επάγγελμα όταν η υπογραφή του δεν ζυγίζει τίποτα.

Η υπογραφή να ξαναβρεί το βάρος της

Η λογίστρια που είπε «όχι» δεν θα έπρεπε να είναι εξαίρεση που φτάνει στις εφημερίδες. Θα έπρεπε να είναι ο κανόνας. Για να γίνει όμως κανόνας, χρειάζεται μια ευθύνη λογική και διακριτή που να τιμωρεί τον επίορκο, να προστατεύει τον συνεπή και να τους ξεχωρίζει καθαρά.

Αυτό δεν είναι αίτημα για προνόμια. Είναι αίτημα για αναγνώριση. Όταν η υπογραφή του λογιστή ξαναβρεί το βάρος της, θα βρει και την αξία της.