Το σχόλιο της Δευτέρας – Όλη η ζωή μας ένα πρόστιμο

Επιμέλεια:
Κουλογιάννης Κων/νος
Λογιστής – Φοροτεχνικός
Μέλος της επιστημονικής ομάδας του Taxheaven

Καλημέρα, καλή εβδομάδα και χρόνια πολλά σε όλες τις γυναίκες. Αξίζει να θυμόμαστε τον ρόλο, τη δύναμη και την προσφορά των γυναικών σε κάθε πτυχή της ζωής και της κοινωνίας και θεωρώ ότι ειδικά εμείς οι λογιστές, χρωστάμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στις γυναίκες συναδέλφους (λογίστριες) που στηρίζουν καθημερινά τον κλάδο μας. 

Εισαγωγή

Το μόνο σίγουρο στη ζωή είναι ο θάνατος και οι φόροι, είχε πει ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, αν και κάποιοι αποδίδουν το απόφθεγμα αυτό στον Σάμιουελ Τζόνσον. Εγώ θα πρόσθετα και τα πρόστιμα στη ρήση αυτή, καθώς ειδικά στη χώρα μας δεν νομίζω να υπάρχει πολίτης που να μην έχει πληρώσει πρόστιμο στη ζωή του. Τα πρόστιμα που προβλέπονται σε διάφορους τομείς της καθημερινότητας ενός ανθρώπου, εάν παραβεί ορισμένες υποχρεώσεις που έχει ως πολίτης ή ως φορολογούμενος, είναι απλά άπειρα στον αριθμό. Το περίεργο είναι ότι τα περισσότερα από αυτά δεν τα γνωρίζουμε και τα μαθαίνουμε μόνο όταν μας επιβάλλονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα πρόστιμο που είδα στα social media και το οποίο επιβλήθηκε σε συμπολίτη μας (το έδειξε και στην κάμερα), επειδή δεν είχε συμπιέσει την κούτα που έριξε σε έναν κάδο ανακύκλωσης! Έψαξα το νόμο 4819/2021 για τη διαχείριση αποβλήτων και δεν μπόρεσα με την πρώτη ματιά να εντοπίσω το συγκεκριμένο πρόστιμο (εντόπισα βέβαια περίπου 50 άλλες διοικητικές κυρώσεις/πρόστιμα από 100 έως 100.000 ευρώ, οι οποίες επιβάλλονται κυρίως σε παραγωγούς, ΣΕΔ και φορείς διαχείρισης). Ψάχνοντας όμως λίγο πιο προσεκτικά, στο Παράρτημα IX του ιδίου νόμου ανακάλυψα ότι περιέχονται αρκετές περιπτώσεις προστίμων που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις και πολίτες για διάφορες παραβάσεις, μεταξύ των οποίων, μαντέψτε, είναι και η μη συμπίεση συσκευασιών που εναποθέτουμε σε κάδους ανακύκλωσης. Το ωραίο είναι ότι η απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, η οποία έχει εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση του νόμου αυτού, δίνει τη δυνατότητα στους δήμους να αυξήσουν τα πρόστιμα που προβλέπονται στο παράρτημα ΊΧ του νόμου αλλά τους δίνει και την εξουσία να ορίσουν νέα για παραβάσεις για τις οποίες δεν προβλέπονται κυρώσεις. Ξέχασα να αναφέρω ότι το σχετικό Παράρτημα  περιέχει 19 παραβάσεις, με πρόστιμα από 150 έως 1.000 ευρώ.

Επειδή όμως οι αριθμοί δεν λένε πάντα ψέματα (και λογικό είναι, αφού δεν μιλάνε), ας δούμε ενδεικτικά πόσα πρόστιμα και κυρώσεις περιέχουν μερικοί βασικοί νόμοι που άπτονται του επαγγέλματός μας —κάποιοι περισσότερο, κάποιοι λιγότερο— για να καταλάβουμε πόσο έχει ξεφύγει το θέμα των προστίμων.
– Ο γνωστός σε όλους μας ΚΦΔ (ν. 5104/2024) περιέχει ούτε λίγο ούτε πολύ 81 κυρώσεις/πρόστιμα στα άρθρα από το 53 έως το 67, τα οποία ξεκινούν από 100 ευρώ και για ορισμένες παραβάσεις που έχουν να κάνουν με τους παρόχους πληρωμών φτάνουν τις 300.000 ευρώ. Τα περισσότερα από αυτά είναι γνωστά στην καθημερινότητά μας (100, 250 ή 500 ευρώ για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις), ωστόσο υπάρχουν και πολλά άλλα, όπως τα πρόστιμα από 2.000 έως 20.000 ευρώ για την εκπρόθεσμη υποβολή φακέλου τεκμηρίωσης ενδοομιλικών συναλλαγών, τα πρόστιμα για την υποβολή εκθέσεων ανά χώρα (5.000 έως 20.000 ευρώ), τα πρόστιμα για την παραβίαση ΦΗΜ ή του ERP παρόχου (100.000 ευρώ), τα πρόστιμα για την παραβίαση της υποχρέωσης διασύνδεσης παρόχων πληρωμών (200.000 έως 300.000 ευρώ σε περίπτωση υποτροπής), αλλά και το πρόστιμο των 5.000 ή 10.000 ευρώ για μη έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής.
– Ο νόμος 4557/2018 για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (δέουσα επιμέλεια), εκτός από τις ποινικές κυρώσεις, περιέχει και 19 διαφορετικά πρόστιμα. Συγκεκριμένα προβλέπονται πρόστιμα από 50.000 έως και 10.000.000 ευρώ για το ξέπλυμα χρήματος σε νομικά πρόσωπα που έχουν όφελος από αυτό, πρόστιμα έως 5.000.000 ευρώ στα υπόχρεα πρόσωπα για την τήρηση των υποχρεώσεων του νόμου (δέουσα επιμέλεια κ.λπ.), καθώς και τα γνωστά πρόστιμα για το μητρώο πραγματικών δικαιούχων (500 έως 40.000 ευρώ).
– Ο νόμος 4919/2022 (ΓΕΜΗ) περιέχει πρόστιμα από 100 έως 100.000 ευρώ για παραβάσεις εγγραφής στο μητρώο, δημοσίευσης οικονομικών καταστάσεων και άλλων υποχρεώσεων ή παραλείψεων, τα οποία ευτυχώς ακόμη δεν έχουν αρχίσει να φτάνουν…
– Ο νόμος 5219/2025, ο οποίος κωδικοποίησε τη νομοθεσία για τη φορολογία περιουσίας (ΦΜΑ, ΕΦΑ, φόρο κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών κ.λπ.), περιέχει μόνο 6 πρόστιμα από 100 έως 500.000 ευρώ (τα περισσότερα αφορούν συμβολαιογράφους), και αυτό γιατί τα υπόλοιπα τα έχει κλέψει ο ΚΦΔ.
– Ο νόμος 5222/2025 (εθνικός τελωνειακός κώδικας), είναι και ο πρωταθλητής των προστίμων καθώς στις διατάξεις του ορίζει περισσότερα από 100 διαφορετικά πρόστιμα, διασκορπισμένα σε 19 κατηγορίες παραβάσεων. Εύλογο είναι ότι στον συγκεκριμένο νόμο περιλαμβάνονται και ποινικές κυρώσεις για περιπτώσεις λαθρεμπορίας και όχι μόνο.
Και τώρα καθίστε. Ο νόμος 4706/2020 για την εταιρική διακυβέρνηση προβλέπει μόλις 6 πρόστιμα, τα οποία επιβάλλονται ως ποσοστό επί του κύκλου εργασιών (επιτέλους και λίγη αναλογικότητα) και τα οποία δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 1.000.000 έως 3.000.000 ευρώ. Ενδιαφέρον έχει το πρόστιμο για την παράβαση της ισόρροπης εκπροσώπησης φύλων στο διοικητικό συμβούλιο των εταιρειών που υπάγονται στον νόμο αυτό.
Τέλος, ο νόμος 5193/2025 για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς και την ενσωμάτωση οδηγιών για τις αγορές κρυπτοστοιχείων περιέχει παραβάσεις για τις οποίες επιβάλλονται πρόστιμα (σε ποσοστό επί του κύκλου εργασιών), όπως παραβάσεις του Κανονισμού MiCA (κρυπτοστοιχεία), του Κανονισμού Ευρωπαϊκών Πράσινων Ομολόγων, της ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας (DORA) και των κανονισμών ESG/Βιωσιμότητας. Σε ορισμένες από αυτές τις παραβάσεις τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν τα 15.000.000 ευρώ!
Δεν θέλω να συνεχίσω (ούτε έχω χρόνο άλλωστε) γιατί ο κατάλογος των προστίμων δεν έχει τέλος. Λάβετε υπόψη ότι δεν ασχολήθηκα καθόλου με τα πρόστιμα της ασφαλιστικής και εργατικής νομοθεσίας, του πόθεν έσχες, της εποπτείας της αγοράς (Υπουργείο Ανάπτυξης), της βραχυχρόνιας μίσθωσης, της νομοθεσίας για την προστασία από τον καπνό και τα αλκοολούχα ποτά, τα πρόστιμα για τη μη εγγραφή στα άπειρα μητρώα κάθε λογής και πολλές άλλες περιπτώσεις. Αρκεί να αναφέρω ότι μόνο το 2025 6 νόμοι θέσπισαν νέα πρόστιμα και άλλοι 16 τροποποίησαν ή κωδικοποίησαν διατάξεις προστίμων. Συνολικά, σε 22 νόμους που ψηφίστηκαν το 2025 αυστηροποιήθηκαν ή θεσπίστηκαν περίπου 400 πρόστιμα (παραλείπω τους νόμους 5222/2025, τελωνειακός κώδικας, 5219/2025 ΦΜΑ και 5177/2025 κώδικας έμμεσων φόρων, οι οποίοι αποτελούν κωδικοποίηση υφιστάμενης νομοθεσίας με πρόστιμα ήδη θεσπισμένα από παλαιότερες διατάξεις).