Η Αθήνα των περασμένων δεκαετιών δεν είναι απλά αντικείμενο μνήμης, μελέτης ή κάτι που απλά που μένει να ξεχαστεί. Αντιθέτως είναι από τα πιο ραφινάτα κομμάτια της αστικής εμπειρίας που ακόμα και υποσυνείδητα συνδιαμορφώνει τον ρου της καθημερινότητας μας στην πόλη.
Εμπλέκεται σαν διαρκής αναλογική υπενθύμιση καθώς το φως του ήλιου θαμπώνει τους καλοκαιρινούς και τους πρώτους φθινοπωρινούς μήνες την οθόνη του κινητού μας, προτρέποντας μας τελικά να στρέψουμε το βλέμμα για να την παρατηρήσουμε. Και λειτουργεί παράλληλα σαν δείκτης του πως είναι, πως θα μπορούσε να είναι και πως θέλουμε όντως να είναι αυτή η πόλη, η πόλη των παραδόξως περίπου μισών κατοίκων αυτής της χώρας.
Και με την σειρά της αυτή η αστική εμπειρία, γεμάτη προσωπικότητα με άλλοτε καλά και άλλοτε άσχημα χαρακτηριστικά, εμπνέει. Εμπνέει τους σχεδιαστές και τους δημιουργούς που μαγνητίζονται από τα χαρακτηριστικά της και τα επανασχεδιάζουν.
Με τα σχέδια ή τα αντικείμενα που διαμορφώνουν ενίοτε ανανεώνουν τα άλλοτε σκουριαμένα γεωμετρικά σχέδια και επαναποθετούν χαμένα πόμολα στις πόρτες της Κυψέλης, χρησιμοποιούν τα σχέδια του Φασιανού που ακόμα βρίσκουμε στο αστικό τοπίο για να φτιάξουν συλλογές ρούχων για καταστήματα του εξωτερικού, κεντούν μαξιλάρια που με τη μορφή του χθες μιλούν στο σήμερα και εκτυπώνουν με 3d εκτυπωτές μινιατούρες με τη γοητεία του ΡΕΞ, των παλιών περίπτερων και των κίτρινων πάγκων των κουλουρτζήδων.
Doors of Kipseli
Είναι εκείνο το σχεδόν ασυναίσθητο βήμα πίσω, το βλέμμα που γυρίζει στο πλάι για να αποδώσει έναν φόρο τιμής στις εισόδους και τις περίτεχνες πόρτες της Κυψέλης. Αυτό το αστικό κυνήγι θησαυρού μάγεψε τη Βρετανίδα εικαστικό Eleanor Lines, η οποία, ερχόμενη στην Αθήνα το 2016 για ένα πρόγραμμα καλλιτεχνικής φιλοξενίας, ανακάλυψε στις πόρτες της Κυψέλης έναν απροσδόκητο αρχιτεκτονικό πλούτο από Art Deco, Bauhaus και μοντερνιστικά μοτίβα, που έμοιαζαν με πολύτιμα κοσμήματα για κτίρια.
Η γοητεία αυτής της εμπειρίας ήταν τόσο καταλυτική, που την οδήγησε να επιστρέψει για να ζήσει μόνιμα στην Αθήνα και να ιδρύσει το δικό της εργαστήριο, το “Kypseli Print Studio” στην οδό Σποράδων, μετατρέποντας την περιοχή σε ορμητήριο της δικής της δημιουργικής έκφρασης.
Μέσα από το project και το ομώνυμο βιβλίο της «Doors of Kypseli» (εκδόσεις Hyper Hypo), η Eleanor απομόνωσε 100 χαρακτηριστικές πόρτες της Κυψέλης, χρησιμοποιώντας τις ψηφιακές της δεξιότητες για να τις ανακατασκευάσει νοερά, κομμάτι-κομμάτι, διορθώνοντας σπασμένα σίδερα και επανατοποθετώντας χαμένα πόμολα.
Αφαιρώντας κάθε περισπασμό από το κάδρο και επιλέγοντας μια έντονη απόχρωση του μπλε, κατάφερε να στρέψει την προσοχή μας αποκλειστικά στην καθαρή γεωμετρία των σχεδίων, χωρίς πια να χρειαζόμαστε βήματα προς τα πίσω για να τα παρατηρήσουμε.
Ktismata
Τα “Κτίσματα” του Γιάννη Τσιούνη που ζει και εργάζεται ως brand and motion designer στο Λονδίνο, ξεκίνησαν ως μια προσωπική ανάγκη να παρατηρήσει ξανά την Αθήνα πιο συνειδητά.
Μέσα από την εικονογράφηση κτιρίων, πολυκατοικιών και γνώριμων σημείων της πόλης, προσπάθησε να απομονώσει τη φόρμα, τις γραμμές και τις χρωματικές εντάσεις που συχνά προσπερνάμε στην καθημερινότητα. Δεν πρόκειται για πιστές, ρεαλιστικές αποτυπώσεις, αλλά για απλοποιημένες, γεωμετρικές ερμηνείες που αναδεικνύουν τον χαρακτήρα και την αισθητική ταυτότητα κάθε κτιρίου.
Σταδιακά, η σειρά εξελίχθηκε σε ένα ευρύτερο εικαστικό πρότζεκτ που λειτουργεί σαν ένας προσωπικός, σύγχρονος χάρτης της πόλης. Και παρότι ζει και εργάζεται στο εξωτερικό, τα “Κτίσματα” είναι ένας τρόπος να διατηρεί ζωντανή τη σχέση του με την Αθήνα, μετατρέποντας την αρχιτεκτονική της σε εικόνες που ισορροπούν ανάμεσα στη μνήμη, τον σχεδιασμό και την αστική εμπειρία.
Finch of Athens
O Ανδρέας V. Finch γεννήθηκε στο Βανκούβερ του Καναδά και ήρθε στην Ελλάδα με την οικογένεια του στα έξι του χρόνια και στα τέλη του 1980 και ακόμα θυμάται τις πρώτες εικόνες της Ελλάδας με αναλλοίωτη ευκρίνεια, τα σταφύλια φορτωμένα σε τρίκυκλα, τα κατεστραμμένα νεοκλασικά κτήρια στολισμένα με μεγάλες διαφημιστικές επιγραφές,τα προποτζίδικα, και φυσικά, τα κίτρινα περίπτερα.
Tο στοιχείο του ιστορικού ή και πιο απλά, του παλαιού, ήταν εκείνο που έδινε πάντα το ελαφρώς “ξεθωριασμένο” του παρόν στο αστικό αθηναϊκό περιβάλλον της εποχής και αυτό που ανέκαθεν τον ενθουσίαζε ήταν ο ανεπιτήδευτος τρόπος που διαρκώς παρεμβάλλεται ανάμεσα στα σύγχρονα στοιχεία της πόλης.
Το 2015 αγόρασε τον πρώτο του 3D printer και αρχικά δημιούργησε το χαρακτηριστικό κίτρινο, ελληνικό περίπτερο με μια εικαστική προσέγγιση που είναι εφάμιλλη με αυτή των παλαιών παιχνιδιών, διατηρώντας αυτή την λεπτή ισορροπία μεταξύ απλοϊκότητας και λεπτομέρειας.
Ύστερα δημιούργησε τη σειρά των μινιατούρων ‘Microfinch’ η οποία σταδιακά εμπλουτίζεται με διάφορα τοπόσημα και στοιχεία της Αθήνας όπως το Θέατρο Rex και ένα κιόσκι με κουλούρια με τη χαρακτηριστική κίτρινη ριγέ του τέντα ενώ πιο πρόσφατα συνεργάστηκε με την Zeus & Dione δημιουργώντας ένα κίτρινο περίπτερο σε κανονικές διαστάσεις δίπλα από την πισίνα του Conrad Athens the Ilisian (Hilton).
Malvina Kokoraki
Για τη Μαλβίνα Κοκοκάκη, η Αθήνα των περασμένων δεκαετιών δεν είναι μια στατική καρτ ποστάλ, αλλά ένας ζωντανός ιστός με απτή υφή και συναίσθημα. Μέσα από τη δική της καλλιτεχνική ματιά, τα πλεκτά στρογγυλά ημερολόγια τοίχου με τα σοφά αποφθέγματα και τα μαξιλαράκια για τους καναπέδες, παύουν να θεωρούνται «παλαιομοδίτικα» και μετατρέπονται σε σύγχρονα αντικείμενα design.
Η Μαλβίνα Κορακάκη πιάνει το νήμα από εκεί που το άφησαν οι προηγούμενες γενιές, απομονώνοντας τη ζεστασιά, την εσωτερικότητα και την οικιακή κομψότητα του χθες. Μεταφέρει τα μοτίβα και την αύρα της πρότερης αναλογικής Αθήνας στο σήμερα, δημιουργώντας κεντήματα που με τη μορφή του χθες μιλούν απευθείας στο σήμερα.
Δεν πρόκειται για μια απλή αναπαραγωγή της παράδοσης, αλλά για μια βαθιά προσωπική «μετάφραση» της αστικής μνήμης. Τα έργα της καθώς και ο τρόπος που τα παρουσιάζει λειτουργούν σαν γέφυρες ανάμεσα στην αστική λαϊκή τέχνη και τον σύγχρονο μινιμαλισμό, υπενθυμίζοντάς μας ότι η ταυτότητα αυτής της πόλης κρύβεται τόσο στις δημόσιες προσόψεις της, όσο και στις πιο ιδιωτικές, νοσταλγικές γωνιές των παλιών αθηναϊκών σπιτιών.
Kostas Theocharis
Για τον Κώστα Θεοχάρη, η Αθήνα «αναπνέει» μέσα από τους ανθρώπους της και τις μικρές, καθημερινές τους ιεροτελεστίες. Στο επίκεντρο της δικής του δημιουργικής αναζήτησης βρίσκονται τα επαγγέλματα της πόλης που έχουν πια χαθεί ή που σιγοσβήνουν όπως ο κουλουρτζής με τον κίτρινο πάγκο, ο τσαγκάρης της γειτονιάς, ο εφημεριδοπώλης και ο πλανόδιος μανάβης.
Με μια εικονογραφική προσέγγιση που διακρίνεται για την καθαρότητα, την ευγένεια και τις έντονες χρωματικές παλέτες, ο Κώστας Θεοχάρης δεν κάνει απλώς μια γραφιστική καταγραφή του παρελθόντος. Δημιουργεί οπτικές ιστορίες που αποτίουν φόρο τιμής στους ανθρώπους της παλιάς Αθήνας και στην τέχνη του «χειροποίητου» βίου.
Οι φιγούρες του, κουβαλούν τη δική τους ξεχωριστή γεωμετρία και υπενθυμίζουν ότι η ταυτότητα και ο αστικός πολιτισμός της Αθήνας δεν διαμορφώνονται μόνο από τα μεγάλα της κτίρια, αλλά από τον ρυθμό, τη φωνή και το μεράκι των ανθρώπων που περπατούν καθημερινά στους δρόμους της.
