Νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κατατέθηκε στη Βουλή με τίτλο : «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας και λοιπές διατάξεις – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις»
Με το νομοσχέδιο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
ΜΕΡΟΣ Α
Με τις διατάξεις του εν λόγω Μέρους ενσωματώνεται στην εθνική μας νομοθεσία (π.δ. 62/2025, ν.4270/2014) η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Μαΐου 2023 για την ενίσχυση της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας, μέσω της μισθολογικής διαφάνειας και μηχανισμών επιβολής. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων:
1. Επικαιροποιούνται ισχύοντες ορισμοί του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025) και εισάγονται νέοι, όπως «διατομεακές διακρίσεις», «επίπεδο αμοιβής», «μισθολογικό χάσμα των φύλων», «διάμεσο επίπεδο αμοιβής» κ.λπ., για την εφαρμογή των αναφερομένων. (άρθρα 1- 5)
2. Διευρύνονται οι περιπτώσεις που συνιστούν διάκριση λόγω φύλου, σε συσχετισμό ιδίως με την οικογενειακή κατάσταση κ.λπ.. (άρθρα 6 & 7)
3. Προβλέπονται:
– η υποχρέωση των εργοδοτών να εφαρμόζουν μισθολογικές δομές με τα οριζόμενα κριτήρια και διαδικασίες,
– η λειτουργία και διάθεση από τους αναφερόμενους δημόσιους φορείς (Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κλπ.) προς τους εργοδότες και εργαζόμενους, εργαλείων, προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και κέντρων υποστήριξης για την υλοποίηση των προβλεπόμενων υποχρεώσεων,
– το δικαίωμα των υποψηφίων εργαζομένων για την παροχή από τους μελλοντικούς εργοδότες τους, πληροφοριών σχετικά με την αρχική αμοιβή και το εύρος αυτής,
– το δικαίωμα των εργαζομένων για τη λήψη πληροφοριών σχετικά με το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους καθώς και τα μέσα επίπεδα αμοιβής για κατηγορίες εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας,
– η υποχρέωση των εργαζομένων και των εκπροσώπων αυτών εμπιστευτικότητας και εχεμύθειας σε σχέση με τα μισθολογικά στοιχεία που τους αφορούν και το αντίστοιχο δικαίωμα των εργοδοτών να διεκδικούν αποζημίωση, σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης αυτής,
– η υποχρέωση των έμμεσων εργοδοτών, για την παροχή πληροφοριών σχετικά με το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών εργαζομένων, στην περίπτωση απασχόλησης μέσω επιχείρησης προσωρινής απασχόλησης,
– η διενέργεια κοινής αξιολόγησης αμοιβών σε επιχειρήσεις με σημαντική μισθολογική διαφορά μισθών μεταξύ γυναικών και ανδρών εργαζομένων και η λήψη διορθωτικών μέτρων για την αποκατάστασή της κ.λπ..(άρθρα 8 – 14, 30 παρ.1 & 31 παρ. 1)
4. Παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης σε ένδικα μέσα και διαδικασίες επανόρθωσης, σε περιπτώσεις παραβάσεων της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων:
– προστίθεται η παραβίαση της αρχής της ισότητας της αμοιβής στις παραβιάσεις που χρήζουν δικαστικής προστασίας,
– επεκτείνεται η δυνατότητα δικαστικής εκπροσώπησης των εργαζομένων και των αιτούντων απασχόληση, όταν θίγονται από την παραβίαση της αρχής της ισότητας της αμοιβής, και από φορείς αρμόδιους για την εφαρμογή της αρχής της ισότητας της αμοιβής, καθώς και από τους εκπροσώπους των εργαζομένων (Συνήγορος του Πολίτη, συνδικαλιστικές οργανώσεις),
– εισάγεται ρητά η υποχρέωση πλήρους, πραγματικής και αποτελεσματικής αποζημίωσης των θυμάτων παραβίασης της αρχής ίσης αμοιβής και των συναφών υποχρεώσεων μισθολογικής διαφάνειας, και εξειδικεύονται τα συστατικά στοιχεία της αποζημίωσης,
– εισάγονται, πέραν της χρηματικής αποζημίωσης, τα ειδικότερα οριζόμενα συμπληρωματικά μέσα έννομης προστασίας και προβλέπεται, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς αυτά, η επιβολή επαναλαμβανόμενου προστίμου,
– προβλέπεται υποχρέωση του εργοδότη να αποδείξει ότι δεν υπήρξε άμεση ή έμμεση διάκριση όσον αφορά την αμοιβή εργαζομένου, σύμφωνα προς τις σχετικές υποχρεώσεις μισθολογικής διαφάνειας του Κώδικα Εργατικού Δικαίου,
– εξειδικεύονται η διάρκεια και ο χρόνος έναρξης παραγραφής απαιτήσεων κατά του Δημοσίου για τις απαιτήσεις που αφορούν σε παραβίαση της αρχής της ισότητας της αμοιβής, [τρία (3) έτη αφού λάβει γνώση ή μπορούσε να λάβει γνώση ο θιγόμενος για την παραβίαση, (ο γενικός κανόνας είναι δύο (2) έτη από τη γέννηση των σχετικών απαιτήσεων)]. (άρθρα 15 – 20, 30 παρ. 2 & 31 παρ. 1 & 2)
5 .α. Ορίζεται ο Συνήγορος του Πολίτη ως φορέας ισότητας και παρακολούθησης της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής και του δικαιώματος μισθολογικής διαφάνειας.
β. Συμπληρώνονται η αποστολή και οι αρμοδιότητες της εν λόγω Ανεξάρτητης Αρχής περιλαμβάνοντας στο έργο της δράσεις σχετικές με την εκτέλεση των νέων υποχρεώσεών της [προβλέπεται μεταξύ άλλων, η λειτουργία ψηφιακών μέσων (ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων και ηλεκτρονικής πλατφόρμας), για τη δημοσίευση των αναφερόμενων δεδομένων εργοδοτών, κ.λπ.]. (άρθρα 21 – 23 & 31 παρ. 3)
6 .α. Αναφέρονται οι φορείς με τους οποίους δύναται να συνεργάζεται ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο των νέων αρμοδιοτήτων του.
β. Εισάγεται υποχρέωση παροχής από τα μνημονευόμενα Υπουργεία, κάθε αναγκαίας συνδρομής στην Ανεξάρτητη Αρχή, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της σχετικά με την ισότητα της αμοιβής (διασφάλιση επάρκειας οικονομικών πόρων, λειτουργία κατάλληλου πληροφοριακού συστήματος καθώς και τη διασύνδεση και διαλειτουργικότητα αυτού με υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα, κ.λπ.). (άρθρο 24)
7 .α. Συστήνονται στον Συνήγορο του Πολίτη, i) είκοσι πέντε (25) θέσεις ειδικών επιστημόνων με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου και ii) πέντε (5) οργανικές θέσεις μόνιμου προσωπικού κατηγορίας ΠΕ, κλάδου και ειδικότητας Πληροφορικής, για την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων του, ως φορέα παρακολούθησης και προώθησης της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης και των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών, καθώς και της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών και του δικαιώματος μισθολογικής διαφάνειας.
β. Συστήνεται, στη Γενική Διεύθυνση Εποπτείας και Ελέγχων της Επιθεώρησης Εργασίας, νέα οργανική μονάδα, επιπέδου Τμήματος, για την παρακολούθηση της ίσης μεταχείρισης και της ίσης αμοιβής στην εργασία και καθορίζονται οι αρμοδιότητές του. (άρθρα 25 & 26)
8 . Θεσπίζεται ειδική διοικητική διαδικασία επίλυσης διαφορών που αφορούν στη μισθολογική διάκριση λόγω φύλου [προβλέπεται μεταξύ άλλων η επιβολή κυρώσεων (προστίμου) στους παραβάτες των σχετικών ρυθμίσεων] κ.λπ.. (άρθρα 27 – 29)
ΜΕΡΟΣ Β’
1. Προβλέπεται η δημιουργία Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Ρυθμίσεων Εργασίας στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης [το γενικό μητρώο που υφίσταται σήμερα στην Κεντρική Υπηρεσία του εν λόγω Υπουργείου (παρ. 6 άρθρου 398 π.δ. 62/2025) καταργείται]. (άρθρο 32)
2. Παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης στις οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών σε ανωνυμοποιημένα στοιχεία του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, τα οποία αφορούν τον αριθμό εργαζομένων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, ειδικότητα και γεωγραφική περιοχή. (άρθρα 33 & 34)
3. Προσδιορίζεται ο χρόνος έναρξης της άδειας μητρότητας και της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας σε περίπτωση διακρατικής υιοθεσίας.
(άρθρο 35)
4. Ρυθμίζεται το δικαίωμα λήψης άδειας αναψυχής των εργαζομένων που κατέχουν θέση εποπτείας ή διεύθυνσης ή εμπιστευτική (διευθυντικών στελεχών). (άρθρο 36)
5. Ρυθμίζεται το ζήτημα της αναγνώρισης χρόνου μαθητείας αποφοίτων Επαγγελματικών Σχολών Μαθητείας της Δ.ΥΠ.Α. κ.λπ. (άρθρο 37 & 38)
6. Παρατείνεται έως το οριζόμενο χρονικό διάστημα η καταληκτική ημερομηνία αδειοδότησης των μνημονευόμενων βρεφικών, παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών που έχουν συσταθεί από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.). (άρθρο 39)
7. α. Παρέχεται στους εργαζόμενους στα Νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.), καθώς και στο Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (Ε.K.A.B.), με τις ειδικότητες των νοσηλευτών, βοηθών νοσηλευτών, οδηγών και βοηθών ασθενοφόρων διασωστών, που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου, η δυνατότητα ένταξης στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων (Β.Α.Ε.), τόσο ως προς την κύρια, όσο και ως προς την επικουρική ασφάλιση.
β. Όσοι, με αίτησή τους, υπαχθούν στο καθεστώς Β.Α.Ε. δικαιούνται σύνταξης από τον Κλάδο Κύριας Ασφάλισης και λοιπών παροχών του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.) με τη συμπλήρωση του εξηκοστού δεύτερου (62ου) έτους της ηλικίας τους, υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις. Για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος για επικουρική σύνταξη εφαρμόζεται το άρθρο 96Α του ν. 4387/2016.
γ. Για τους ανωτέρω καταβάλλεται πρόσθετη ειδική εισφορά βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, η οποία ανέρχεται: i) για τον κλάδο κύριας σύνταξης σε ποσοστό τρία κόμμα εξήντα τοις εκατό (3,60%), επιμεριζόμενη σε ποσοστό δύο κόμμα είκοσι τοις εκατό (2,20%) για τον ασφαλισμένο και ένα κόμμα σαράντα τοις εκατό (1,40%) για τον εργοδότη, και ii) για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης πρόσθετη ειδική εισφορά σε ποσοστό δύο τοις εκατό (2%), επιμεριζόμενη σε ποσοστό ένα κόμμα είκοσι πέντε τοις εκατό (1,25%) για τον ασφαλισμένο και μηδέν κόμμα εβδομήντα πέντε τοις εκατό (0,75%) για τον εργοδότη.
δ. Σε όσους εργαζόμενους επιθυμούν, παρέχεται η δυνατότητα αναγνώρισης κατόπιν εξαγοράς, του χρόνου πραγματικής απασχόλησής τους στις ειδικότητες που εντάσσονται στα Β.Α.Ε. έως την ημερομηνία υπαγωγής τους σε αυτά, προκειμένου να συμπληρώσουν τις ελάχιστες προϋποθέσεις χρόνου ασφάλισης.
Στην περίπτωση αναγνώρισης κατόπιν εξαγοράς στον κύριο φορέα του χρόνου πραγματικής απασχόλησης στις εντασσόμενες ειδικότητες έως και την ημερομηνία υπαγωγής, προκειμένου να συμπληρωθούν οι ελάχιστες προϋποθέσεις χρόνου ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση, ο ασφαλισμένος υποχρεούται στην αναγνώριση κατόπιν εξαγοράς και στον επικουρικό φορέα ίδιου χρονικού διαστήματος με αυτό που αναγνώρισε στον κύριο φορέα. Η αίτηση για την εξαγορά είναι κοινή για κύρια και επικουρική ασφάλιση.
ε. Για αυτούς που έχουν προσληφθεί/προσλαμβάνονται στο Δημόσιο από 1.1.2011 και εφεξής και έχουν ήδη υπαχθεί στα Β.Α.Ε. (ως υπαγόμενοι στο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς του πρώην Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 3865/2010) και για τους οποίους καταβάλλεται ήδη πρόσθετη ειδική εισφορά Β.Α.Ε. στην κύρια ασφάλιση, για την κάλυψή τους ως προς την επικουρική ασφάλιση καταβάλλεται υποχρεωτικά η πρόσθετη ειδική εισφορά υπέρ επικουρικής ασφάλισης (κλάδος επικουρικής ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α. ή Τ.Ε.Κ.Α.). (άρθρο 40)
8. Προβλέπεται η δυνατότητα των προσώπων που απασχολούνται σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης και δεν υπάγονται υποχρεωτικά για την απασχόλησή τους αυτή σε φορέα επικουρικής ασφάλισης, να επιλέξουν να υπαχθούν προαιρετικά στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α. ή του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α.), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα. (άρθρο 41)
9. Παρέχεται η δυνατότητα στα εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικά Ταμεία, κατόπιν απόφασης των Διοικητικών Συμβουλίων τους, να υποβάλουν # έως την οριζόμενη ημερομηνία αίτημα στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για να διατηρηθεί ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της υπαγωγής στην ασφάλισή τους. (άρθρο 42)
10. Ορίζεται ότι, παροχές, από οποιαδήποτε αιτία, που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. παρακρατούνται, με απόφαση του εν λόγω ν.π.δ.δ., από τα ποσά των συντάξεων που θα καταβληθούν κατά τους επόμενους μήνες, σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, μέχρι την ολοσχερή εξόφλησή τους.
(άρθρα 43 & 44)
11. Παρατείνονται, από τη λήξη τους και έως την οριζόμενη ημερομηνία, οι αναφερόμενες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών καθαριότητας που έχουν συνάψει οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Συντονισμού και Υποστήριξης (Π.Υ.Σ.Υ.) Αττικής και Θεσσαλίας, που υπάγονται στον e-Ε.Φ.Κ.Α. (άρθρο 45-47)