Η σύνδεση αυτή γίνεται πιο κατανοητή μέσα από ένα απλό παράδειγμα. Ένα κατάστημα πουλά ένα προϊόν αξίας 100 ευρώ, με ΦΠΑ 24 ευρώ. Ο πελάτης πληρώνει 124 ευρώ με κάρτα, ενώ στα βιβλία καταχωρίζονται χωριστά το έσοδο των 100 ευρώ και ο φόρος των 24 ευρώ. Αν ο πάροχος πληρωμών παρακρατήσει προμήθεια ενός ευρώ, στην τράπεζα θα κατατεθούν 123 ευρώ. Οι διαφορετικοί αριθμοί περιγράφουν την ίδια αγορά. Για να συγκριθούν σωστά, χρειάζεται να ληφθεί υπόψη τι ακριβώς περιλαμβάνει ο καθένας.
Η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές βοηθά να αντιστοιχίζεται η πληρωμή με το παραστατικό της. Μέσω του myDATA, της πλατφόρμας ηλεκτρονικών βιβλίων της ΑΑΔΕ, συγκεντρώνονται επίσης στοιχεία από αποδείξεις και τιμολόγια, μαζί με πληροφορίες για το είδος του εσόδου ή της δαπάνης. Από τα ηλεκτρονικά βιβλία προσυμπληρώνονται η δήλωση ΦΠΑ και το έντυπο Ε3, στο οποίο παρουσιάζονται τα οικονομικά στοιχεία της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Έτσι, η ΑΑΔΕ διαθέτει ήδη πληροφορίες για την επιχείρηση όταν εκείνη φτάνει στην υποβολή των δηλώσεών της.
Το Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 2026 δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αξιοποίηση αυτών των πληροφοριών. Προβλέπει 3.468 μερικούς ελέγχους με στοιχεία από POS, myDATA, ενδοκοινοτικές συναλλαγές και άλλες πηγές, για μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους. Περιλαμβάνει ακόμη την ανάπτυξη υποδομών για τον εντοπισμό ασυνήθιστης δραστηριότητας και προβλημάτων στη διαβίβαση των συναλλαγών. Οι διασταυρώσεις βοηθούν τις υπηρεσίες να επιλέγουν υποθέσεις προς εξέταση και συμπληρώνουν τους επιτόπιους ελέγχους και τον έλεγχο των βιβλίων.
Για τον επιχειρηματία, αυτή η κατεύθυνση φέρνει την προσοχή στην καθημερινή καταχώριση των συναλλαγών. Ένα παραστατικό που λείπει, έχει διαβιβαστεί δύο φορές ή έχει ταξινομηθεί λανθασμένα μπορεί να επηρεάσει την εικόνα στο myDATA και τα ποσά που εμφανίζονται προσυμπληρωμένα. Η ευκολία της προσυμπλήρωσης στηρίζεται στην ποιότητα των αρχικών στοιχείων. Γι’ αυτό ο έλεγχός τους, πριν από την υποβολή της δήλωσης, αποτελεί ουσιαστικό μέρος της λογιστικής παρακολούθησης.
Υπάρχουν, βέβαια, και διαφορές που εξηγούνται από τον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης. Μια σημερινή είσπραξη μπορεί να εξοφλεί τιμολόγιο προηγούμενου μήνα. Μια ακυρωμένη αγορά μπορεί να συνοδεύεται από πιστωτικό παραστατικό και επιστροφή χρημάτων σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Στο ηλεκτρονικό εμπόριο, οι πληρωμές και οι επιστροφές συχνά περνούν από περισσότερα συστήματα. Η σωστή αντιστοίχιση κάθε ποσού με τη συναλλαγή του επιτρέπει να εξηγηθεί η διαφορά και να εντοπιστεί τυχόν λάθος.
Την ίδια προσοχή απαιτούν οι μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, για τις οποίες το σχέδιο προβλέπει διασταυρώσεις για το 2025 και ειδική αξιοποίηση του myDATA για το 2024. Αν μια δήλωση εμφανίζει μηδενικά στοιχεία, ενώ άλλες πηγές καταγράφουν συναλλαγές της ίδιας περιόδου, προκύπτει λόγος διερεύνησης. Το ζητούμενο είναι να εξακριβωθεί αν οι πραγματικές συναλλαγές περιλαμβάνονται στη δήλωση και αν έχουν αντιμετωπιστεί φορολογικά με τον σωστό τρόπο.
Μια επιχείρηση μπορεί, για παράδειγμα, να έχει κανονικά πωλήσεις και συγχρόνως μηδενικό ΦΠΑ προς πληρωμή. Αυτό συμβαίνει όταν ο ΦΠΑ των αγορών και δαπανών που δικαιούται να εκπέσει ή ένα πιστωτικό υπόλοιπο προηγούμενης περιόδου καλύπτει τον φόρο των πωλήσεών της. Η δήλωση τότε περιλαμβάνει τη δραστηριότητα, παρότι το αποτέλεσμα της εκκαθάρισης είναι μηδενικό. Η κατανόηση αυτής της διαφοράς είναι απαραίτητη για την ορθή αξιολόγηση των στοιχείων.
Όλα αυτά δείχνουν πόση σημασία έχει η εξήγηση πίσω από έναν αριθμό. Μια απόκλιση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω έλεγχο, ενώ η διαπίστωση παράβασης απαιτεί εξέταση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων. Η αποτελεσματικότητα των διασταυρώσεων εξαρτάται, επομένως, από την ακρίβεια με την οποία η διοίκηση ερμηνεύει όσα συγκεντρώνει. Ένα σύστημα που αναγνωρίζει τις χρονικές διαφορές και τις τεχνικές αστοχίες μπορεί να κατευθύνει καλύτερα τον έλεγχο στις υποθέσεις με ουσιαστικές ενδείξεις απόκρυψης εσόδων.
Από την πλευρά της επιχείρησης, η δυνατότητα να εξηγούνται εγκαίρως οι διαφορές προϋποθέτει καλή οργάνωση και σταθερή επικοινωνία με τον λογιστή. Ο επιχειρηματίας γνωρίζει τι συνέβη στην πράξη, όπως μια επιστροφή προϊόντος, μια ακύρωση ή μια βλάβη στο ταμείο. Ο λογιστής συνδέει αυτές τις πληροφορίες με τα παραστατικά και ελέγχει τη φορολογική τους αντιμετώπιση. Όσο πιο έγκαιρα ενημερώνεται, τόσο ευκολότερα μπορεί να εντοπίσει την αιτία μιας ασυμφωνίας και να καθοδηγήσει τη διόρθωσή της.
Στην καθημερινή λειτουργία, βοηθά να είναι σαφές ποιος παρακολουθεί τις εκκρεμότητες και πότε ζητείται η συνδρομή του τεχνικού υποστήριξης. Οι εργαζόμενοι που χειρίζονται το ταμείο χρειάζονται συγκεκριμένες οδηγίες για την έκδοση παραστατικών, τις επιστροφές και την αναφορά δυσλειτουργιών. Η καταγραφή ενός τεχνικού προβλήματος, μαζί με τον χρόνο που παρουσιάστηκε και τον τρόπο επίλυσής του, διευκολύνει και τη μεταγενέστερη εξήγηση των στοιχείων που επηρεάστηκαν.
Η οργάνωση αυτή ολοκληρώνεται με τακτική σύγκριση των εισπράξεων, των παραστατικών και των διαβιβάσεων, σε συχνότητα ανάλογη με τον όγκο των συναλλαγών. Τα πιστωτικά και οι επιστροφές χρημάτων χρειάζεται να συνδέονται με την αρχική συναλλαγή και να φτάνουν εγκαίρως στο λογιστήριο. Έτσι, οι εκκρεμότητες αντιμετωπίζονται όσο τα γεγονότα είναι ακόμη πρόσφατα και τα σχετικά στοιχεία εύκολα διαθέσιμα. Όταν εντοπίζεται σφάλμα, χρειάζεται να προσδιορίζεται σε ποιο στάδιο δημιουργήθηκε, ώστε η διόρθωση να γίνει στο κατάλληλο σύστημα και να ελεγχθεί ότι αποτυπώθηκε σωστά και στα υπόλοιπα.
Αυτή η παρακολούθηση απαιτεί χρόνο και έχει κόστος, ιδιαίτερα για μια μικρή επιχείρηση. Το κόστος αυξάνεται όταν οι εφαρμογές παρουσιάζουν αστοχίες ή οι οδηγίες αφήνουν ασαφή τον τρόπο διόρθωσης. Η περαιτέρω αξιοποίηση των δεδομένων από την ΑΑΔΕ χρειάζεται, συνεπώς, να συνοδεύεται από υπηρεσίες που διευκολύνουν την επιχείρηση να εντοπίζει και να επιλύει τα προβλήματα. Η αξιοπιστία των συστημάτων επηρεάζει άμεσα την ποιότητα των στοιχείων που τελικά λαμβάνει η ίδια η διοίκηση.
Ένας ενιαίος πίνακας συμφωνίας μέσα από το myAADE θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια. Η επιχείρηση και ο λογιστής της θα έβλεπαν συγκεντρωτικά τα στοιχεία των POS, των ταμειακών μηχανών, του myDATA και της δήλωσης ΦΠΑ. Για κάθε σημαντική διαφορά θα εμφανίζονταν η περίοδος, οι πηγές των ποσών και ο τρόπος σύγκρισής τους. Η πρόσβαση στο σχετικό παραστατικό, μαζί με τη δυνατότητα παρακολούθησης μιας διόρθωσης, θα περιόριζε τον χρόνο αναζήτησης της αιτίας και τις επαναλαμβανόμενες επικοινωνίες για το ίδιο θέμα.
Η ίδια πληροφόρηση θα μπορούσε να στηρίξει μια οργανωμένη διαδικασία εξήγησης των αποκλίσεων, όπου αυτό είναι εφικτό, πριν από την έναρξη ελέγχου. Με μια σαφή ψηφιακή ειδοποίηση, η επιχείρηση θα μάθαινε ποια στοιχεία συγκρίθηκαν και ποια διαφορά προέκυψε. Θα μπορούσε κατόπιν να υποβάλει τα δικαιολογητικά της ή να προχωρήσει στην προβλεπόμενη διόρθωση, γνωρίζοντας τα διαθέσιμα βήματα και τις προθεσμίες. Χρήσιμη θα ήταν και η ενημέρωσή της για το αποτέλεσμα της εξέτασης των εξηγήσεων.
Το σχέδιο της ΑΑΔΕ ήδη αναφέρεται σε στοχευμένες επικοινωνίες που δίνουν στους φορολογουμένους τη δυνατότητα να διορθώνουν λάθη πριν από την επιβολή κυρώσεων. Οι παραπάνω προτάσεις εξειδικεύουν αυτή την κατεύθυνση στις διασταυρώσεις POS, myDATA και ΦΠΑ. Με σαφείς οδηγίες και λειτουργικά εργαλεία, οι απλές ασυμφωνίες θα μπορούσαν να επιλύονται ταχύτερα και οι ελεγκτικές υπηρεσίες να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στις υποθέσεις που απαιτούν ουσιαστική διερεύνηση.
Η πρόοδος σε αυτή την κατεύθυνση μπορεί να αποτιμηθεί με συγκεκριμένα στοιχεία: τις παραβάσεις που τεκμηριώθηκαν, τα λάθη που διορθώθηκαν εγκαίρως και τον χρόνο επίλυσης των διαφορών. Χρειάζεται επίσης να εξετάζεται πόσοι καταλογισμοί φόρων τροποποιήθηκαν ή ακυρώθηκαν μετά την αξιολόγηση των εξηγήσεων. Αυτή η αποτίμηση θα βοηθούσε να βελτιώνονται τόσο οι έλεγχοι όσο και η εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων. Ο συνεπής επιχειρηματίας χρειάζεται να μπορεί να αποδεικνύει εύκολα την πραγματική του δραστηριότητα, μέσα σε ένα φορολογικό περιβάλλον που περιορίζει την απόκρυψη εσόδων και στηρίζει τον δίκαιο ανταγωνισμό.
Πηγή τεκμηρίωσης: Επιχειρησιακό Σχέδιο ΑΑΔΕ 2026, ΦΕΚ Β΄ 2594/08.05.2026, εσωτερική αρίθμηση σελίδων 27–28, 37–38, 41, 57 και 72. Οι προτάσεις για εργαλεία συμφωνίας και εξήγησης αποκλίσεων αποτελούν θέσεις του άρθρου.