
Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης | Απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2026 (τμήμα μείζονος συνθέσεως) | Υπόθεση C-241/25, Société Générale κατά Skatteverket
Ζημιογόνος αλλοδαπή εταιρία δεν μπορεί να υποχρεωθεί να επανυπολογίσει συστηματικά το φορολογικό της αποτέλεσμα κατά τους κανόνες του κράτους προέλευσης των μερισμάτων, προκειμένου να της επιστραφεί ο φόρος που παρακρατήθηκε στην πηγή
Η πρακτική αυτή επιβάλλει πρόσθετο διοικητικό φόρτο μόνο στις αλλοδαπές εταιρίες και συνιστά δυσανάλογο περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων. Κατά μείζονα λόγο δυσανάλογη είναι η απαίτηση επανυπολογισμού του αποτελέσματος ολόκληρου του ομίλου, όταν η εταιρία ανήκει σε όμιλο που υπόκειται σε ενοποιημένη φορολόγηση στο κράτος εγκατάστασής της.
Η Société Générale είναι εταιρία εγκατεστημένη στη Γαλλία, η οποία ανήκει σε όμιλο εταιριών που υπόκειται σε ενοποιημένη φορολόγηση στο κράτος αυτό. Το 2012 εισέπραξε μερίσματα από σουηδικές εταιρίες, επί των οποίων παρακρατήθηκε στην πηγή ο σουηδικός φόρος μερισμάτων. Σύμφωνα με τη σουηδική νομοθεσία ο φόρος αυτός επιβάλλεται με συντελεστή 30% επί των διανεμόμενων μερισμάτων, ενώ με το άρθρο 10 της Σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας μεταξύ Γαλλίας και Σουηδίας του 1990 ο φόρος του κράτους προέλευσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 15% του ακαθάριστου ποσού των μερισμάτων, εφόσον ο μερισματολήπτης είναι ο δικαιούχος τους.
Η εταιρία ζήτησε από τη σουηδική φορολογική αρχή (Skatteverket) την επιστροφή του παρακρατηθέντος φόρου, υποστηρίζοντας ότι ο φόρος αυτός συνιστούσε παράνομο περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, καθώς η ίδια είχε καταγράψει ζημίες, ενώ μια σουηδική εταιρία σε συγκρίσιμη κατάσταση δεν θα υπέκειτο στον φόρο. Η φορολογική αρχή απέρριψε το αίτημα με την αιτιολογία ότι η προβαλλόμενη ζημία δεν είχε υπολογιστεί σύμφωνα με τους σουηδικούς φορολογικούς κανόνες. Στη συνέχεια το διοικητικό πρωτοδικείο του Falun απέρριψε την προσφυγή της εταιρίας, καίτοι από τα γαλλικά έντυπα φορολογικών δηλώσεων που προσκομίστηκαν προέκυπτε ότι τόσο η ίδια όσο και ο όμιλός της είχαν καταγράψει σημαντικές φορολογικές ζημίες στη Γαλλία κατά το επίμαχο φορολογικό έτος.
Επισημαίνεται ότι, μετά την απόφαση Sofina του Δικαστηρίου (υπόθεση C-575/17), ο Σουηδός νομοθέτης θέσπισε από 1.1.2020 ρύθμιση που επιτρέπει σε ζημιογόνες εταιρίες εγκατεστημένες στην Ένωση να λάβουν, κατόπιν αίτησης, αναβολή της καταβολής του φόρου μερισμάτων. Η ζημία υπολογίζεται κατά τους κανόνες του σουηδικού φορολογικού δικαίου και, για εταιρίες που ανήκουν σε όμιλο με ενοποιημένη φορολόγηση, λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα όλων των εταιριών του ομίλου. Παρότι η ρύθμιση αυτή δεν είχε χρονικά εφαρμογή στην υπόθεση, η φορολογική αρχή απαίτησε από τη Société Générale να προσκομίσει τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία.
Το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία), ενώπιον του οποίου εκκρεμεί η υπόθεση, ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν το δίκαιο της Ένωσης επιτρέπει στο κράτος προέλευσης των μερισμάτων να απαιτεί τον επανυπολογισμό του φορολογικού αποτελέσματος της αλλοδαπής εταιρίας ή του ομίλου της σύμφωνα με τους δικούς του κανόνες. Ζήτησε επίσης να διευκρινιστεί αν έχει σημασία το γεγονός ότι η Σουηδία δεν διαθέτει καθεστώς ενοποιημένης φορολόγησης, αλλά μόνο κανόνες περί ενδοομιλικών μεταφορών που επιτρέπουν, υπό προϋποθέσεις, τον συμψηφισμό κερδών και ζημιών εντός του ομίλου.
Με την απόφασή του, το Δικαστήριο, συνεδριάζοντας σε τμήμα μείζονος συνθέσεως, απαντά ότι το άρθρο 63 ΣΛΕΕ αντιτίθεται σε τέτοια πρακτική της φορολογικής αρχής.
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει κατ’ αρχάς ότι περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων μπορεί να προκύπτει όχι μόνο από τις ουσιαστικές προϋποθέσεις χορήγησης ενός φορολογικού πλεονεκτήματος, αλλά και από τα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται από τις αλλοδαπές εταιρίες για τον σκοπό αυτόν. Οι εταιρίες αυτές προσδιορίζουν ήδη το φορολογητέο αποτέλεσμά τους σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους εγκατάστασής τους. Η υποχρέωση να το επανυπολογίσουν συστηματικά κατά τους σουηδικούς κανόνες αποτελεί πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση που βαρύνει μόνο αυτές, είναι ικανή να τις αποτρέψει από την πραγματοποίηση επενδύσεων στη Σουηδία και συνιστά, ως εκ τούτου, περιορισμό κατ’ αρχήν απαγορευμένο από την παρ. 1 του άρθρου 63 ΣΛΕΕ.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι η κατάσταση της αλλοδαπής εταιρίας είναι αντικειμενικώς συγκρίσιμη με εκείνη της ημεδαπής, δεδομένου ότι η Σουηδία φορολογεί τα μερίσματα από συμμετοχές κάτω του 10% ανεξαρτήτως του αν καταβάλλονται σε ημεδαπή ή σε αλλοδαπή εταιρία. Η αναβολή της φορολόγησης ή η επιστροφή του φόρου αποσκοπεί στο να ληφθεί υπόψη η φοροδοτική ικανότητα της εταιρίας, η οποία μειώνεται όταν αυτή εμφανίζει ζημίες στο τέλος της χρήσης. Η φοροδοτική ικανότητα κάθε εταιρίας αποτυπώνεται στο αποτέλεσμα που προσδιορίζεται κατά τους κανόνες του κράτους εγκατάστασής της, το οποίο αποτελεί και τη βάση επιβολής του φόρου εκεί. Αντιθέτως, κάθε επανυπολογισμός κατά τους κανόνες άλλου κράτους αφορά μια υποθετική κατάσταση. Το ότι, λόγω των διαφορών μεταξύ των εθνικών κανόνων, η ζημία σε ένα κράτος θα μπορούσε να είναι κέρδος σε άλλο (ή και αντιστρόφως) αποτελεί λογική συνέπεια της έλλειψης εναρμόνισης και δεν αναιρεί τη συγκρισιμότητα των καταστάσεων.
Το Δικαστήριο απορρίπτει επίσης τις αντιρρήσεις της Γερμανικής και της Ισπανικής Κυβέρνησης κατά των αποφάσεων Sofina και Credit Suisse Securities (Europe) (υπόθεση C-601/23), διευκρινίζοντας ότι η νομολογία αυτή δεν περιορίζεται στη φορολόγηση των μερισμάτων αυτή καθεαυτήν ή στους μηχανισμούς αποφυγής της αλλεπάλληλης φορολόγησης. Η αρχή της εδαφικότητας, την οποία επικαλέστηκε η Γερμανική Κυβέρνηση, δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τη συγκρισιμότητα, αλλά εξετάζεται στο στάδιο της δικαιολόγησης του περιορισμού.
Όσον αφορά τη δικαιολόγηση, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο περιορισμός δεν δικαιολογείται από την ανάγκη διατήρησης της ισόρροπης κατανομής της φορολογικής εξουσίας μεταξύ των κρατών μελών, για τους ίδιους λόγους που είχε εκθέσει στις αποφάσεις Sofina και Credit Suisse Securities (Europe). Ούτε δικαιολογείται από την ανάγκη διαφύλαξης της συνοχής του φορολογικού συστήματος, καθόσον η Σουηδική Κυβέρνηση δεν απέδειξε την ύπαρξη άμεσου συνδέσμου μεταξύ του φορολογικού πλεονεκτήματος των ημεδαπών εταιριών και της αντιστάθμισής του από συγκεκριμένη φορολογική επιβάρυνση.
Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής αποτελεί, κατά το Δικαστήριο, επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ζητούν από την αλλοδαπή εταιρία τα στοιχεία που ευλόγως απαιτούνται για να αποδειχθεί ότι είναι πράγματι ζημιογόνος και ότι οι προϋποθέσεις της αναβολής ή της επιστροφής δεν δημιουργήθηκαν τεχνητά, καθώς και να ελέγχουν την ακρίβειά τους μέσω των μηχανισμών αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των αρχών των κρατών μελών. Δεν μπορούν όμως να απαιτούν έγγραφα που να αντιστοιχούν από κάθε άποψη, ως προς τη μορφή και τον βαθμό ακρίβειας, σε εκείνα που προβλέπει η δική τους νομοθεσία, όταν τα έγγραφα που προσκομίστηκαν επιτρέπουν να εξακριβωθεί με σαφήνεια αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του πλεονεκτήματος.
Η υποχρέωση συστηματικού επανυπολογισμού στηρίζεται σε υπόνοια απάτης σε κάθε περίπτωση και όχι σε συγκεκριμένες ενδείξεις τεχνητής μεθόδευσης, ενώ λόγω του σημαντικού διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται μπορεί να καταστήσει υπερβολικά δυσχερή την επιστροφή του φόρου. Συνεπώς βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου και είναι δυσανάλογη. Κατά μείζονα λόγο δυσανάλογη κρίνεται η υποχρέωση επανυπολογισμού του συνολικού αποτελέσματος ομίλου που υπόκειται σε ενοποιημένη φορολόγηση, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η σουηδική νομοθεσία προβλέπει μόνο κανόνες περί ενδοομιλικών μεταφορών.
Τέλος, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν έχει εφαρμογή η νομολογία Marks & Spencer (υπόθεση C-446/03) για τις οριστικές ζημίες, διότι η υπόθεση δεν αφορά την έκπτωση αλλοδαπών ζημιών, αλλά τον χρόνο κατά τον οποίο το κράτος προέλευσης των μερισμάτων μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του να φορολογήσει εισόδημα που πραγματοποιήθηκε στο έδαφός του.
Το διατακτικό της απόφασης.
«Το άρθρο 63 της ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται στην πρακτική της φορολογικής αρχής κράτους μέλους κατά την οποία αλλοδαπή εταιρία που ανήκει σε όμιλο εταιριών υποκείμενο σε ενοποιημένη φορολόγηση στο κράτος μέλος εγκαταστάσεως του και η οποία επικαλείται τη ζημιογόνο κατάστασή της προκειμένου να της επιστραφεί ο παρακρατηθείς στην πηγή φόρος επί των μερισμάτων τα οποία εισέπραξε από εταιρία εγκατεστημένη στο πρώτο κράτος μέλος οφείλει να αποδείξει τη ζημιογόνο κατάστασή της επανυπολογίζοντας, κατά τρόπο συστηματικό, το φορολογητέο αποτέλεσμά της σύμφωνα με τους κανόνες που εφαρμόζει το πρώτο κράτος μέλος για τη φορολόγηση των ημεδαπών εταιριών.»
Επισήμανση
Η απόφαση συμπληρώνει τη νομολογία που διαμορφώθηκε με τις αποφάσεις Sofina (υπόθεση C-575/17, 22.11.2018) και Credit Suisse Securities (Europe) (υπόθεση C-601/23, 19.12.2024), κατά την οποία η άμεση και οριστική φορολόγηση των μερισμάτων ζημιογόνου αλλοδαπής εταιρίας, ενώ η ημεδαπή εταιρία φορολογείται στην πράξη μόνο όταν καταστεί εκ νέου κερδοφόρος, αντίκειται στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Με τη νέα απόφαση το Δικαστήριο μεταφέρει το ζήτημα στο πεδίο της απόδειξης. Η ζημιογόνος κατάσταση κρίνεται κατ’ αρχήν με βάση το αποτέλεσμα που προσδιορίζεται στο κράτος εγκατάστασης της εταιρίας, με την επιφύλαξη του δικαιώματος της φορολογικής αρχής του κράτους προέλευσης να ζητήσει εύλογα συμπληρωματικά στοιχεία και να ελέγξει την ύπαρξη τεχνητής μεθόδευσης.