Επιχειρήσεις

Πώς θα είναι το σούπερ μάρκετ του 2035: Η «ακτινογραφία» του κλάδου και οι μεγάλες προκλήσεις

Όπως φανερώνουν τα επίσημα στοιχεία, παρά τις επενδύσεις ύψους 660 εκατ. ευρώ μόνο το 2025 και συνολικά 3,8 δισ. ευρώ την τελευταία δεκαετία, το περιθώριο κέρδους προ φόρων περιορίστηκε στο 1,39%, με τα κέρδη να διαμορφώνονται σε 189 εκατ. ευρώ. 

Την ίδια στιγμή, τα λειτουργικά έξοδα έφτασαν τα 3,4 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια εξίσωση που αναδεικνύει τη δυσκολία του επιχειρηματικού μοντέλου: οι αλυσίδες καλούνται να επενδύουν, να συγκρατούν τις τιμές και να βελτιώνουν τις υπηρεσίες τους, χωρίς να έχουν μεγάλα περιθώρια απορρόφησης πρόσθετων επιβαρύνσεων, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) και στοιχείων του ΙΕΛΚΑ.

Μια αγορά 13,6 δισ. ευρώ με μικρά περιθώρια κέρδους

Το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων διατηρεί ισχυρή θέση στην ελληνική οικονομία. Απασχολεί περίπου 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα, ενώ η συνολική συνεισφορά του εκτιμάται στο 5,6% του ΑΕΠ. Επιπλέον, εννέα στους δέκα προμηθευτές του κλάδου είναι ελληνικές επιχειρήσεις, στοιχείο που αναδεικνύει τη στενή σύνδεσή του με την εγχώρια παραγωγή.

Ωστόσο, η αύξηση του μεγέθους της αγοράς δεν συνεπάγεται αυτόματα και ευκολότερη επιχειρηματική λειτουργία. Το μισθολογικό, ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, οι επενδυτικές ανάγκες και ο έντονος ανταγωνισμός πιέζουν τις αποδόσεις. Η συγκεκριμένη εικόνα εξηγεί γιατί οι αλυσίδες αναζητούν πλέον τρόπους ενίσχυσης της παραγωγικότητας και διαφοροποίησης των εσόδων τους.

Ενδεικτική είναι και η εικόνα των τιμών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ΕΣΕ, με βάση το ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 0,53%, έναντι 2,1% βάσει ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% βάσει Eurostat. Στη συγκράτηση των τιμών συμβάλλουν ο ανταγωνισμός, οι προσφορές, τα προγράμματα πιστότητας και η διεύρυνση των επιλογών σε διαφορετικά επίπεδα τιμών. Μάλιστα, η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών την περίοδο 2023-2025 έφτασε περίπου τα 5 δισ. ευρώ.

Ο καταναλωτής αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τις αλυσίδες εξακολουθεί να βρίσκεται στο καλάθι του νοικοκυριού. Η αγοραστική συμπεριφορά έχει μεταβληθεί, με την τιμή να αποτελεί πλέον καθοριστικό κριτήριο επιλογής προϊόντος και καταστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης του ΙΕΛΚΑ, το 48% των καταναλωτών επιλέγει τρόφιμα με βάση τα διαθέσιμα χρήματα, το 60% αναζητά συστηματικά προσφορές, ενώ το 46% επισκέπτεται περισσότερα καταστήματα για τις αγορές του.

Η πανελλαδική έρευνα που παρουσιάστηκε στην ετήσια συνέντευξη Τύπου της ΕΣΕ επιβεβαιώνει την τάση. Το 69% των καταναλωτών θέτει ως βασική προτεραιότητα τις χαμηλότερες καθημερινές τιμές και το 37% ζητά περισσότερες και μεγαλύτερες προσφορές. Ενδιαφέρον έχει, ωστόσο, ότι το 56% αναγνωρίζει πως μια αύξηση τιμής μπορεί να είναι δικαιολογημένη όταν αυξάνεται το κόστος παραγωγής. Αυτό δείχνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην απαίτηση για φθηνότερα προϊόντα, αλλά συνδέεται και με την ανάγκη διαφάνειας και πειστικής εξήγησης των ανατιμήσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ιδιωτική ετικέτα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Το μερίδιό της στην ελληνική αγορά διαμορφώνεται στο 25%, ενώ οι πωλήσεις της αυξήθηκαν κατά 6,1% το 2025. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το αντίστοιχο μερίδιο έφτασε το 39,1% το 2024, με εκτιμήσεις για περαιτέρω άνοδο στο 40%-42% έως το 2030. Η ιδιωτική ετικέτα δεν αποτελεί πλέον απλώς μια φθηνότερη εναλλακτική. Μετατρέπεται σε εργαλείο διαφοροποίησης, ενίσχυσης της πιστότητας και δημιουργίας ισχυρών εμπορικών σημάτων που μπορούν να ανταγωνιστούν τα επώνυμα προϊόντα.

Το σούπερ μάρκετ του 2035: AI, αυτοματοποίηση και νέα έσοδα

Πέρα από τη μάχη των τιμών, ο κλάδος προετοιμάζεται για έναν ευρύτερο τεχνολογικό και επιχειρηματικό μετασχηματισμό. Στην ανάλυση «11+1 Προκλήσεις για το Σούπερ Μάρκετ του 2035», που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΙΕΛΚΑ, καθηγητής Γεώργιος Δουκίδης, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα.

Ήδη το 54% των επιχειρήσεων λιανεμπορίου και βιομηχανίας FMCG στην Ελλάδα δηλώνει ότι έχει υιοθετήσει εφαρμογές AI. Οι δυνατότητες εκτείνονται από την πρόβλεψη της ζήτησης και τη διαχείριση αποθεμάτων μέχρι την αυτοματοποίηση παραγγελιών και την εξατομίκευση των προσφορών. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς η εισαγωγή νέων τεχνολογιών, αλλά η απόδειξη ότι αυτές μπορούν να περιορίσουν το κόστος και να βελτιώσουν την παραγωγικότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο το 70% των επιχειρήσεων δεν έχει ακόμη μετρήσει την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στα λειτουργικά του κέρδη.

Ανάλογη είναι η πρόκληση του ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι online πωλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 6,8% το 2025, ενώ στην Ελλάδα το 25% των καταναλωτών έχει αγοράσει διαδικτυακά προϊόντα που συνήθως προμηθεύεται από σούπερ μάρκετ. Η συνύπαρξη φυσικού και ηλεκτρονικού καταστήματος, εφαρμογών κινητού και υπηρεσιών παράδοσης δημιουργεί την ανάγκη για ένα ενιαίο omnichannel μοντέλο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο το ηλεκτρονικό κανάλι μπορεί να αποκτήσει βιώσιμη οικονομική απόδοση.

Παράλληλα, αναζητούνται νέες πηγές εσόδων πέρα από την παραδοσιακή πώληση τροφίμων. Το retail media, δηλαδή η εμπορική αξιοποίηση των φυσικών και ψηφιακών καναλιών επικοινωνίας των αλυσίδων με τους πελάτες τους, αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ευκαιρίες. Η ευρωπαϊκή αγορά εκτιμάται ότι θα αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό περίπου 20% έως το 2030. 

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα έτοιμα γεύματα, τα οποία ήδη αγοράζει το 29% των Ελλήνων καταναλωτών από σούπερ μάρκετ, αλλά και οι υπηρεσίες προς επιχειρήσεις και η ανάπτυξη ιδιόκτητων brands.

Προσωπικό, εφοδιαστική αλυσίδα και βιωσιμότητα

Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του κλάδου, καθώς το 93% των στελεχών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση προσωπικού. Την ίδια στιγμή, το μισθολογικό κόστος αυξήθηκε κατά 13,4% την περίοδο 2023-2025, ενώ η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα βρίσκεται στο 42% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Σημαντική παραμένει και η ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Το 75% των στελεχών αναγνωρίζει τη διαθεσιμότητα προϊόντων και τις ελλείψεις ως σημαντική πρόκληση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι μεταβολές στις πρώτες ύλες και η κλιματική αλλαγή αυξάνουν την αβεβαιότητα. Την ίδια στιγμή, η βιωσιμότητα αποκτά άμεση οικονομική διάσταση. Η Ελλάδα καταγράφει 201 κιλά σπατάλης τροφίμων ανά κάτοικο το 2023, έναντι 130 κιλών του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ το 63% των καταναλωτών θεωρεί σημαντική τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τροφίμων.

Στις προκλήσεις προστίθενται η περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς, με περισσότερες από 15 εξαγορές την τελευταία πενταετία, αλλά και το αυξανόμενο κανονιστικό βάρος. Τουλάχιστον 70 νομοθετικές και κανονιστικές πράξεις που δημοσιεύθηκαν το 2025 επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα το λιανεμπόριο τροφίμων στην Ελλάδα.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η εμπιστοσύνη

Ίσως, όμως, η σημαντικότερη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας να μην είναι ούτε τεχνολογική ούτε αποκλειστικά οικονομική. Είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, μόλις το 28% των καταναλωτών αξιολογεί θετικά την κοινωνική και οικονομική προσφορά των σούπερ μάρκετ, έναντι 67% την περίοδο 2020-2021.

Το εύρημα δημιουργεί ένα σαφές μήνυμα για τις επιχειρήσεις. Παρά την οικονομική τους συνεισφορά, τις επενδύσεις και τον ρόλο τους στην απασχόληση, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ένα σημαντικό έλλειμμα θετικής αντίληψης από την κοινωνία. Η μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων (35%), η πρόσβαση σε χαμηλότερες τιμές έναντι άλλων καναλιών (26%) και η ευκολία των αγορών (17%) αναγνωρίζονται ως βασικές αξίες του κλάδου. Δεν αρκούν, όμως, για να εξασφαλίσουν από μόνες τους την εμπιστοσύνη.

Το σούπερ μάρκετ του 2035 θα είναι πιθανότατα πολύ διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Θα λειτουργεί με περισσότερα δεδομένα, αυτοματισμούς και ψηφιακές υπηρεσίες, θα διαθέτει ευρύτερες πηγές εσόδων και θα διεκδικεί μεγαλύτερο μερίδιο στην καθημερινότητα του καταναλωτή. Η επιτυχία του, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος του δικτύου ή την τεχνολογική του υπεροχή. 

Θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα καταφέρει να συνδυάσει την επιχειρηματική βιωσιμότητα με προσιτές τιμές, καλύτερη εξυπηρέτηση και μια πιο πειστική σχέση εμπιστοσύνης με τα ελληνικά νοικοκυριά.

https://cdn.epixeiro.gr/muploads/ESE-ST_18112026.jpg
Ο Αντιπρόεδρος της ΕΣΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, ο Πρόεδρος της ΕΣΕ, κ. Ιωάννης Μασούτης και ο Γενικός Διευθυντής της ΕΣΕ, κ. Απόστολος Πεταλάς,
https://cdn.epixeiro.gr/muploads/super1.jpg
https://cdn.epixeiro.gr/muploads/super3.jpg
https://cdn.epixeiro.gr/muploads/super4.jpg